4 ANIMALIAK eta LANDAREAK ( Haritza - Anaya

Click here to load reader

  • date post

    26-May-2015
  • Category

    Education

  • view

    7.654
  • download

    12

Embed Size (px)

description

INGURUNE 4. maila (Haritza-Anaya) egokitzapena

Transcript of 4 ANIMALIAK eta LANDAREAK ( Haritza - Anaya

  • 1. Laguntza gela 4 Animaliaketa Landareak1

2. Laguntza gela2 3. Laguntza gelaNOLAKOAK DIRA ANIMALIAK? ELIKATU ARNASA HARTUAnimaliakegiten duteZENTZUMENAK erabiliMUGITUANIMALIAK ELIKATZEN DIRA Janaria hartu beste organo batAnimalia guztiok dugu ahoa edo janariak lortzeko organo bat. 3 4. Laguntza gelaAdibidez: Zer jaten dute?Animalia guztiok janaria behar dugu energa lortzeko. Baina denokez ditugu elikagai berdinak hartzen.ElikagaiaAdibidezLandareakBELARJALEAKjatendituzteBesteHARAGIJALEAKanimaliak jaten dituzteOROJALEAK + Landareak eta haragia jaten dute4 5. Laguntza gela- Ariketak1- Lotu ELIKATUARNASA HARTUZENTZUMENAK ERABILI MUGITUeta esaldiak idatzi:1- Animaliak.. dira.2- Animaliek dute.3- Animaliek dituzte.4- Animaliak dira.2- Esaldi honetako hutsuneak bete itzazu: lortzeko guztiok dugu.edo beste bat. 5 6. Laguntza gela3- Koadroa bete ezazu:Elikagaia Adibidez +4- Animalien izena idatzi eta sartu bakoitza bere taldean: 6 7. Laguntza gela BELARJALEAKHARAGIJALEAKOROJALEAK5- Zein da belarjalea? Eta haragijalea? Eta orojalea? ..7 8. Laguntza gela ANIMALIAK ARNASA HARTZEN DUTE AireaUraOXIGENOA airetik edo uretatik hartzen dugu.Animaliek arnasa hartzeko organo ezberdinak dituzte:Organoa AdibidezBIRIKAKZAKATZAKLARRUAZALA 8 9. Laguntza gela- Ariketak6- Erantzun:Nondik hartzen dute animaliek oxigenoa?7- Animaliek arnasa hartzeko organo ezberdinak dituzte. Idatzi haien izenak:---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------8- Nondik hartzen dute arnasa animalia hauek? Sailkatu. 9 10. Laguntza gelaOrganoa AdibidezBIRIKAKZAKATZAKLARRUAZALA 10 11. Laguntza gelaANIMALIEK ZENTZUMENAKERABILTZEN DITUZTE.Zentzumenak hauexek dira:IKUSMENAENTZUMENA USAIMENADASTAMENA UKIMENAAnimaliek zentzumenei esker inguruarekin erlazionatzen dira : Inguruan informazioa Zentzumenek Zerebrora doaErantzuten da dagohartzen duteAdibidez:INFORMAZIOAZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA11 12. Laguntza gelaAAAJJ !!- Ariketak9- Erreparatu irudiei eta ordenatu. Nola erabiltzen dituzte zentzumenak erlazionatzeko? Azaldu. 12 13. Laguntza gelaINFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA1 2 34INFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA1 2 3413 14. Laguntza gelaANIMALIAK MUGITZEN DIRAAnimalia guztiok dugu lokomozio-aparatua mugitu edo lekuz aldatzeko.Animaliabatzuklurretik mugitzen dira, beste batzuk uretatik edo airetik.Mugitzeko ORGANO ezberdinak dituzte: APATXAK Korrika egitekoHEGOAKHegan egiteko HEGALAKIgeri egiteko 14 15. Laguntza gela- Ariketak10- Idatzi 5 animaliren izenak . Gero koadroa bete ,honela margotuz :LURRAAIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK ANIMALIAKNONDIK mugitzen diraMugitzeko ORGANOA LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK11- Orain esaldiak idatzi , honela laburtuz :------------ , ------------ eta ----------- lurretik mugitzen dira ------------ ekin........15 16. Laguntza gelaANIMALIEN UGALKETASEXU BIDEZKO UGALKETAAnimalia gehienen kasuan, bakoitzak bere sexua du: ARRA EMEAARRAk Espermatozeak sortzen ditu.EMEAk Obuluak sortzen ditu.ANIMALIEN UGALTZE PROZESUA+Espermatozoideak eta obuluak EnbrioiaEnbrioiabat egiten dute : ERNALKETA sortzen da.garatzen doa. 16 17. Laguntza gelaKANPO-ERNALKETABARNE-ERNALKETAEmeak obuluak kanpoan uzten ditu. Emeak barruan ditu obuluak.Arrak espermatoziodeak uzten ditu Arrak espermatozoideak emearengainean.barruan uzten ditu.Ernalketa kanpoan gertatzen da. Ernalketa emearen barruangertatzen da.GARAPEN OBIPAROAGARAPEN BIBIPAROAEnbrioia arrautzaren barruanEnbroia amaren barruan garatzengaratzen da.da.17 18. Laguntza gelaKUMEAK JAIO eta HAZIAnimalia batzuk kumeak zaintzen eta Kume batzuk oso desberdinakelikatzen dituzte jaio ondoren. dira helduekin konparatuz.Jaio eta gero, METAMORFOSIAizaten dute.18 19. Laguntza gela- Ariketak12- Zer dira ARRA ala EMEAk?13- Hutsuneak bete Arraksortzen ditu.-------- Emeaksortzen ditu.14- Azaldu animaliak nola ugaltzen diren . 1 ------------------------------------------------------------------------------------------------- + ------------------------------------------------------------------------------------- 2 ------------------------------------------------------------------------------------- ----------------------------------------------------------------------------------------- 3 -------------------------------------------------------------------------------------- -------------------------------------------------------------------------------------- 19 20. Laguntza gela 15- MATEMATIKA ERABILI. Animalien ernaldiak askotarikoak dira: ANIMALIAK DENBORA Elefantea 22 hilabete Itsas txakurra245 egun Jirafa450 egun Ardia 145 egun Hartz zuria 9 hilabete Sagua 25 egun Katua 7 hilabete eta erdi Tigrea103 egunDatu hoiek barra horizontaleko grafikoan adierazi: Elefantea Itsas txakurra Jirafa Ardia Hartz zuria Sagua Katua Tigrea 0 100 200 300 400 500 600 700Komentatu emaitzak ikaskide eta irakaslearekin. 20 21. Laguntza gela21 22. Laguntza gelaNOLAKOAK DIRA LANDAREAK ?ARNASA HARTULandareekegiten duteELIKAGAIAKfabrikatuLANDAREEKARNASA HARTZEN DUTELandareak eta algak, animaliak bezala, arnasa hartzen dute. OOxigenoaO Okanporatzen duteOO O Horregaitik, landareakOXIGENO FABRIKAK Karbono dioxidoadirela esaten dugu. hartzen dute 22 23. Laguntza gela INPORTANTEA dalandareak eta algakERRESPETATZEA haiek gabe, EZINEZKOA izango litzateke BIZITZEA eta- Ariketak16- Hutsuneak bete :----------------------- --------------------------- eta ------------------------------------------------------------------ egiten dute.17- Landareek, nola hartzen dute arnasa? Azaldu.23 24. Laguntza gela18- Landareak zaintzea oso garrantzitsua da. Zure ustez, zer dago ondo? Eta zer txarto?24 25. Laguntza gela25 26. Laguntza gela LANDAREEK ELIKAGAIAK FABRIKATZEN DITUZTE KARBONOIZERDIEGUZKIARGIA+ DIOXIDOA=LANDUA ELIKAGAIAK fabrikatzen dira.Izerdi landua likido lodi eta gozoa da. HOSTOAK ELIKAGAIAK Landarearen atal guztietara doaz.IZERDI GORDINA zurtoinetikhostoetara doa. ZURTOINASustraiek ura eta gatz mineralakxurgatzen dituzte.URA eta GATZ MINERALAKnahasten diraIZERDI GORDINA osatzen duteSUSTRAIAK 26 27. Laguntza gela- Ariketak19-Azaldu landareek nola fabrikatzen dituzten elikagaiak. Sustraiek ------------------------------------------------------------- xurgatzen dituzte. ----------------------------- eta ----------------------------------------- nahasten dira -----------------------------------------------------osatzen dute SUSTRAIAKHOSTOA IZERDI GORDINA ---------------------------------------etik ---------------------------------------etara doa. ZURTOINAHOSTOAKHostoetan --------------------------------------- fabrikatzen dira. += ELIKAGAIAK landarearen--------------------------------- ------------------------------------------ doaz. 27 28. Laguntza gelaLANDAREEN UGALKETALandare gehienak LOREAK dituzte. Landare batzuk EZ DUTE LORERIK.IratzeakGoroldioaLandareen ugalketa sexuala da, organo arrak eta emeak hartzen duteparte eta.OrganoOrganoARRAEMEA ESTAMINEAKPISTILOA POLEN aleak OBULUA sortzen du barruan dituzte28 29. Laguntza gelaLANDAREEN UGALTZE PROZESUAPOLINIZAZIOAHaizeak edo insektuek POLENaestaminetik pistilora eramaten dute HAZIA eta FRUITUA eratzeaFRUITUA sortzen da.HAZIAk fruituaren barruan garatzen dira. HAZIA ernaltzeaHAZIa ernaldu eta beste landare bat sortuahal da.29 30. Laguntza gela- Ariketak20- Idatzi landareen ugaltze-organoen izenak:21- Esan zertarako diren estamineak eta pistiloa22- Lotu: POLINIZAZIOA HAZIA eta FRUITUAHAZIA ERNALTZEA 30 31. Laguntza gelaLANDAREAK ETA INGURUNEAEz dute zentzumen organorikLandareek Ez dute lokomozio-aparaturikEz dute zerebrorikHala ere, argitasuna, temperatura,hezetasuna eta beste faktore batzukaldatzen badira, ERREAKZIONATU egiten dute:Eguzkiaren argiaren alderantzhazten dira.Lurreko ura bilatzen dute.Ekilorea beti eguzkiari begira dago.Landare batzuk, ikutu etaitxi egiten dira. 31 32. Laguntza gela- Ariketak23- Zuhaitz batzuk oso garrantzitsuak dira gizakiarentzat. Adibidez,kautxo-zuhaitza.Bildu informazioa: zer aprobetxatzen dugu kautxo-zuhaitzetik? Zer sortzen da material horrekin?32 33. Laguntza gela-Moztueta koadernoan egin4. ORRIALDEA1- LotuELIKATU ARNASA HARTUZENTZUMENAK ERABILI MUGITUeta esaldiak idatzi:1- Animaliak .. dira.2- Animaliek dute.3- Animaliek dituzte.4- Animaliak dira.2- Esaldi honetako hutsuneak bete itzazu: lortzeko guztiok dugu.edo beste bat. 33 34. Laguntza gela5. ORRIALDEA3- Koadroa bete ezazu:Elikagaia Adibidez +4- Animalien izena idatzi eta sartu bakoitza bere taldean: 34 35. Laguntza gela BELARJALEAKHARAGIJALEAKOROJALEAK6. ORRIALDEA5- Zein da belarjalea? Eta haragijalea? Eta orojalea? ..35 36. Laguntza gela 8. ORRIALDEA 6- Erantzun: Nondik hartzen dugu oxigenoa? 7- Animaliek arnasa hartzeko organo ezberdinak dituzte. Idatzi haien izenak: --------------------------------------------------- --------------------------------------------------- ---------------------------------------------------8- Nondik hartzen dute arnasa animalia hauek? Sailkatu.36 37. Laguntza gelaOrganoa AdibidezBIRIKAKZAKATZAKLARRUAZALA 37 38. Laguntza gela11. ORRIALDEA9- Erreparatu irudiei eta ordenatu. Nola erabiltzen dituzte zentzumenak erlazionatzeko? Azaldu.INFORMAZIOAZENTZUMENAZEREBROAERANTZUNA1 23 4 38 39. Laguntza gelaINFORMAZIOA ZENTZUMENA ZEREBROA ERANTZUNA1 2 3 414. ORRIALDEA10- Idatzi 5 animaliren izenak . Gero koadroa bete ,honela margotuz : LURRAAIREAURAAPATXAK HEGOAK HEGALAK 39 40. Laguntza gela LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK ANIMALIAKNONDIK mugitzen diraMugitzeko ORGANOA LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK LURRA AIREAURA APATXAK HEGOAKHEGALAK11- Orain esaldiak idat