Adimen emozionala - 5 urte

of 123/123
urte 5 adimen haur hezkuntza 2. zikloa GIPUZKOAN emozioak : EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.
  • date post

    02-Jul-2015
  • Category

    Education

  • view

    535
  • download

    7

Embed Size (px)

description

Haur hezkuntzan emozioekin lan egiteko proposamen interesgarria.

Transcript of Adimen emozionala - 5 urte

  • 1. 5urteGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.adimenhaur hezkuntza2. zikloa

2. egileaAne Etxeberria LizarraldekoordinatzaileakJose Antonio GonzlezJon Berasteguidiseinua eta maketatzaileaVisual Designimprimatzailea:Grficas ZubiargitaletxeaGipuzkoako Foru AldundiaISBN978-84-7907-595-8lege-gordailua55-786-2008Gipuzkoa, ikaskuntza emozionala eta soziala. 3. adimen 4. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala3GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.AURKEZPENAGipuzkoako Foru Aldundiak, Berrikuntzako eta Jakintzaren Gizarteko Departamentuaren bidez,eskolako, familiako, erakunde/enpresako eta gizarteko esparruan Adimen Emozionala garatzekokonpromisoa hartu du. Konpromiso horren helburua da emozionalki adimentsua eta berritzaileaden lurraldea sustatu eta osatzea: Gipuzkoa. Izan ere, Adimen Emozionala Departamentuaren lauhelburu estrategikoetariko bat da.Etorkizuneko berme hau lortzeko, oinarritik hasi nahi izan dugu, gure seme-alaben hezkuntzatik,alegia; hezkuntza sistema formalak bizitza osoan zeharreko ikaskuntzako oinarri gisa duen hezkuntzafuntzioa babestu nahi dugu.Horregatik, hezkuntza esparruan honako hauek sustatu ditugu: zuzendaritza taldeen eta irakasleenprestakuntza, prestakuntza ibilbidearen bidez; sentsibilizazio ekintzak, ikastetxeetan ekintzapilotuak, eragina neurtzeko ebaluazioak, etab.; eta, Ikastetxeko Planaren proiektua aurkeztu berridugu, hezkuntza emozionala gelan sartzea erraztuko duena.Gaur aurkezten dizueguna, bi urte eta erdian prestatu eta sortu dugun eta esperimentatu etaikastetxeen ekarpenekin hobetu nahi dugun proiektua da.Proiektu honen helburua zera da: Gipuzkoako hezkuntza komunitate osoari, 3 eta 20 urte artekoari,programa praktiko eta orientagarria eskaintzea, bai eta zeharkakoa ere, Adimen Emozionala garatzekoTutoretza-ekintzatik, gure gazteek, heziketa akademikoa amaitzerako, gaitasun emozionalak erebereganatuta izan ditzaten. Aipatu gaitasunek honako hauek ahalbidetuko dizkiete: Ongizate pertsonala handitzea. Gizabanako arduratsu, konprometitu eta kooperatiboak bihurtzea. Bizi kalitate fisiko eta emozionala hobetzea, aurreko belaunaldiak baino zoriontsuagoizaterako bidean. Lanean arrakasta handiagoa izatea.Material honekin, hezitzaile eta gurasoek helarazi diguten kezka nabarmenari erantzun egin nahiizan diogu.Proiektua burutzeko, ezinbestekoa izan da inplikatutako Gipuzkoako hezkuntza komunitatearenlaguntza paregabea.Nola gauzatu dugu lan hori? Erantzun bakarra du galdera horrek: lan-talde baten baldintza gabekoparte-hartzeari esker, ahalegin handia egin baitu arlo profesionalean eta baita pertsonalean ere,desira, amets, esfortzu eta gogo biziz lan eginez. Ikastetxeek ere parte-hartze nabarmena izan dute,ikasle eta hezitzaileekin esperientziak bizitzeko aukera eskainiz. Horri guztiari esker, Gipuzkoakohezkuntza-komunitate guztiak erabili ahal izango duen programa aurkeztuko dugu gaur. 5. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala4Mila esker, bene-benetan, material hauek prestatu dituztenei: Haur hezkuntza: Ro Agirrezabala Gorostidi eta Ane Etxeberria Lizarralde. Lehen hezkuntza: Izaskun Garmendia Iturrioz, Saioa Vitoria, Txaro Etxeberria Zubeldia,Juana Mari Altuna Ganboa eta Inge Arretxe Dorronsoro. Derrigorrezko bigarren hezkuntza: Beatriz Ezeiza Urdangarin, Antton Izagirre Gorostidi,Arantza Lakunza Arregi, Aitziber Aiergi Gabiria, Bakartxo Lopetegi Auzmendi eta KepaGoikoetxea Ezeiza. Batxilergoa eta heziketa zikloak (erdi mailakoak): Jose Martin Aizpuru Oiarbide, FerminArtola Zubillaga eta Pedro Maria Peagarikano Labako.Mila esker ikastetxeetako zuzendaritzei, material hauen prestaketan inplikatu direlako: Tolosako Hirukide ikastetxea. Tolosako Laskorain ikastola.Aipamen berezia merezi du Sycom Training Systems SLko lan-taldeak, proiektu hau koordinatubaitu. Eskerrak, bereziki, honako hauei:Jos Antonio Gonzlezi, proiektuaren garapena koordinatzeagatik.Jon Berastegiri, dokumentazioaren sarrera eta erabateko berrikuspena egiteagatik.Eskerrak eman nahi dizkiegu, Komplementa enpresako Katerin Blasco eta Oihana Pradori ere,proiektuaren itzulpenaz (euskaratik gaztelaniara) eta hizkuntz berrikuspenaz arduratzeagatik, etaAna Txurrukari, genero ikuspegia sartu izanagatik. Visualeko taldeak ere merezi du aipamena, lanhoni forma eta kolorea eman baitizkio.Jos Ramn GuridiBerrikuntzako eta Jakintzaren Gizarteko Departamentuko DiputatuaGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 6. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala5Hirukide Ikastetxeko lantaldearen eskerrakGure eskolako zuzendariari, M Angeles Elorzari, eskerrak eman nahi genizkioke proiektu honetansinistu, inplikatu eta laguntzeagatik.Gure lankideei, gure ideiak praktikan jarri, ideia berriak proposatu eta jarraitzeko indarraemategatik.Jose Antonio Gonzalezi, gure bidean une aproposenean azaldu eta bere ilusioa kutsatzeagatik.Proiektu hau talde-lanean gauzatu da. Elkarrekin adostu ditugu bertan agertzen diren dinamikaguztiak. Ziklo bakoitzak arduradun bat edo bi izan dituen arren, lan osoan azaltzen diren ideiakguztionak dira.Lan hau ilusio handiz hasi genuen. Zenbaitetan bide neketsua izan den arren, proiektuhonen onuran dugun sinesmen osoak eta konfiantzak lagundu digute aurrera egiten.Orain hiru urte emozioz beterik landatu genuen haziak eman dezala bere fruitua!Ro, Juanamari, Inge, Ane, Txaro, Izaskun eta SaioaGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 7. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala6AURREKARIAKFilogenesian, emozioa moldaerazko ezaugarri kontsideratzen da, animaliei garrantzi handikoegoeratan jardutea ahalbidetzen dien ezaugarria, alegia. Gizakiak animalia askoren antzekonerbio- eta emozio-sistema du, eta bere garapen kognitiboari eta harreman sozial konplexuekeskaintzen dioten esperientziari esker, emozio eta sentimendu ugari ditu (A. Damasio). Gureespeziearen garapen kognitibo handi horrek, ordea, ingurune aldagarria sortzera bideratugaitu, eta ez gara bertan batere ongi moldatzen gure arbasoengandik jaso dugun emozio-sistemahonekin. Hori dela eta, gizakiaren emozioak eta arazoak gero eta deigarriagoak diraaskorentzat. Historikoki, emozioa eta arrazoia kontrajarritako kontzeptuak izan dira, emozioak etagrinak gizakiaren animalia-dimentsio kontsideratu direlako. Horregatik, hezkuntza tradizionalakezagutzari eman dio lehentasuna emozioen aldean (Bach eta Darder 2002), arrazoia bultzatzeakemozioa menderatuko zuelakoan.Hala ere, behar adina garrantzi eman ez zaion arren, dimentsio emozionalak beti izan du tokirikhezkuntzan, eta gizarte-elkarreragineko edozein testuingurutan. Gaur egun, eta azken ikerketeiesker, alderdi emozionalak eskolako hezkuntza-prozesuetan eta ikasleen ongizatean duengarrantzia agerikoa da. Azken finean, Hezkuntza Emozionalaren helburua ez baita arrazoiaemozioarekin ordezkatzea, subjektua hezkuntzaren protagonista nagusi kontsideratzen duenparadigma eskaintzea baizik. Paradigma honen ardatza emozioa-pentsamendua-ekintzakontzeptuek osaturiko eredua da, giza izaerarako askoz ere egokiagoa dena, alegia.Ondorioz, hezkuntza emozionalaren garapenak zera du helburutzat: ikasleek trebetasunemozionalak eta, beraz, bizi-abildadeak eskuratzea. Horretarako proposatzen den garapen-ereduakikasleen lehen urteetan du abiapuntua, eta hezkuntza-etapa guztietan du eragina,irakasle, familia eta gizarte-eragileen ezinbesteko laguntzarekin batera.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 8. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala7ZERGATIK DA GARRANTZITSUA ADIMENEMOZIONALA GARATZEA?Adimen emozionalarekin erlazionaturiko esku-hartzea behar beharrezkoa duten hainbat egoeradago bai familia, bai hezkuntza eta bai gizartearen alorrean.Lehenik eta behin, nerabeen konpetentzia emozional maila baxuak analfabetismo emozionala(Goleman, 1996) deritzona jarri du agerian. Horrek moldagabeziarekin erlazionaturiko jarrerakeragin ditu (Bisquerra, 2003), besteak beste: substantzia kaltegarrien kontsumoa (droga-kontsumoa),kultur aniztasuna, elikadura-nahasteak (anorexia, bulimia); emakumeen kontrakoindarkeria, nahi gabeko haurduntza, suizidio eta indarkeria mailaren igoera, bai eskolan, baieskolatik kanpo: eskolako bullying delakotik hasita, eskuko telefonoarekin grabatu eta Internetenesekitzen diren isekatara arte (cyber-bullying delakoa).Bestalde, emozioek erabakiak hartzeko orduan duten eraginaren inguruan (A. Damasio) egindakoazken ikerketek eta, ondorioz, CI delakoak (adimen akademikoa) gizabanakoaren lorpenprofesionala lortzeko berez eragin urria duela frogatzeak (Fernndez Berrocal eta Extremera,2002) agerian utzi dute garapen emozionala ezinbesteko osagaia dela garapen kognitiboan.Ikuspegi psikopedagogikoari dagokionez, esku-hartze sozioemozionala oso garrantzitsua delafrogatu da (lvarez, 2001), eta horren adibide dira eskola porrota, ikasteko zailtasuna, ikasketakalde batera uztea, ikaskideekin harremanak izateko zailtasunak, etab. Egoera hauek heldutasunemozionalaren urritasun nabarmena eta egoera emozional negatiboak sortzen dituzte eta,ondorioz, ikasleek jarrera eta motibazio falta handia dute arlo akademikoan.Honekin batera, eta aipatu egoerak kontuan hartuz, adimen emozionalaren garapena, etaberaz, konpetentzia emozionalen garapena (Bisquerra, 2000 eta Goleman, 1995) ikasgelan izandaitezkeen arrisku-faktoreen prebentzioan zentratzen da (Ibarrola, 2004) ikasleen emaitzak hobetueta motibazio falta eta erasoak ekiditeko (Casel, 2003); horrez gain, ikasleen arteko harremanaketa ikasleen ongizate subjektiboa hobetzea ere du helburu (Extremera eta Fernndez Berrocal,2004).GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 9. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala8UNESCOrentzat egindako Hezkuntzak altxorra du bere baitan (La educacin encierra un tesoro)txostenak (J. Delors, 1996) XXI. mendeko hezkuntzaren oinarriak ezartzen ditu: ezagutzen ikasi,egiten ikasi eta elkarbizitzen ikasi. Hezkuntza emozionalak azken bi oinarriak lantzen ditu.Adimen Anitzen Teoriari (H. Gadner) esker adimenaren paradigmak jasan duen aldaketak erabatzabaldu du adimenaren eremua, eta ordura arte susmatzen zena frogatu du: ikasketetan emaitzabikainak lortzea ez dela aski, baizik eta konpetentzia emozionalen garapena gizabanakoenarrakastaren %80 izan daitekeela. Izan ere, badago gaitasun intelektual handia izan arren bestealderdi batzuetan -lagunak ondo aukeratzeko orduan, esaterako- gaitasunik ez duen jenderik;aldiz, beste askok arrakasta handia dute negozioen munduan edo bizitza pertsonalean, eskolanerdipurdiko emaitzak lortu arren. Konpetentzia emozionalen garapenaren bidez, ikasleekestrategia emozional ezberdinak erabiltzen ikasten dute eskolan eta eskolatik kanpo, familian etagizartean egoera emozional zailei aurre egiteko, esaterako: erregulazio emozionala, asertibitatea,enpatia, gatazken ebazpenaBestalde, kezkagarria da gure gizartean gero eta nabarmenagoa den lan-munduaren etaeskolaren arteko urruntzea. Lan-munduan kontziente gara, honezkero, titulu akademikoak ezdirela hain garrantzitsuak ekimena, lidergoa edo talde-lana bezalako trebetasunen aldean. Eskola,aldiz, alderdi honetan atzerago dagoela dirudi, gaur egungo gizartearen gertakari eta beharrakkontuan hartzen ez dituela; gizarte-eragile baino gehiago, beraz, eragozle kontsidera liteke.Emozioak eta estrategia emozionalak irakatsi eta ikasi egin daitezke. Edozeini galde diezaiokeguautokontrolaren teknikarik edo besteekin erlazionatzeko edo gatazkak ebazteko estrategiarikirakatsi dioten, besteak beste. Hezkuntzari dagokionez, erantzuna ezezkoa izango da. Bainaguztioi azaldu dizkigute erro karratua, Europako ibaiak eta beste hainbat gauza, gaur egunoraindik ere bata bestearen atzetik errepika ditzakegunak. Baina, egiaz, egunerokoak diraemozioen elkartrukea, gure buruarekin eta beste pertsonekin dugun komunikazio emozionala, edohaserrea, atsekabea edo alaitasuna bezalako emozioak sentitzea. Arlo ezberdinetako kontzeptuakirakastea garrantzitsua den arren, irakaskuntzak gizabanakoaren garapen integrala sustatu behardu, eta dimentsio emozionalak ezinbesteko garrantzia du zeregin horretan.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 10. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala9HEZKUNTZA EMOZIONALAREN DEFINIZIOAHezkuntza-prozesuak, iraunkorra eta etengabea denak, garapen emozionala sustatzea duhelburu, garapen kognitiboaren oinarrizko osagai gisa. Bi elementu hauek funtsezkoak dira izaeraintegralaren garapenean.Ikasleak ezagutza eta konpetentzia emozionaletan trebatzea da gakoa, bizitza pertsonal etaprofesional arrakastatsua izan dezaten, alde batetik, eta ongizatea osasun eta elkarbizitzaridagokionez- lor dezaten.HEZKUNTZA EMOZIONALEAN ESKU-HARTZEKOESTRATEGIAKBatzutan, hezkuntza emozionaleko programak burutzea ez da lan erraza izaten, eskolabakoitzaren ezaugarriak, irakasleek gai horretan duten prestakuntza eta gaia lantzeko dutendenbora, gizarte-ingurunearen ezaugarriak eta beste hainbat faktore direla medio. Hori delaeta, batzutan pixkanaka hasi beharko gara azken helburua lortzeko, hau da, programa-ereduaezartzeko. Jarraian, hezkuntza emozionala integratzeko aukera ezberdinak (estrategiak etaprozedurak) aurkeztuko ditugu: Aldizkako orientazioa: irakasleek unean uneko aukera aprobetxatzen dute hezkuntzaemozionala irakasteko. Aldi berean egiteko programak: eskolaz kanpoko ordutegia erabiltzen da, etaborondatezkoa da. Aukerazko irakasgaiak: hezkuntza emozionalari buruzko aukerazko irakasgaiakeskaintzen dira. Tutoretza-plana: orientazio-departamentuak, ikastetxeko tutoreekin elkarlanean,hezkuntza emozionalaren dinamizazio-tresna izango den tutoretza-plana prestatzenGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 11. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala10du. Tutoretza, tutoreak burutzen duen orientazio-jarduera da, eta lotura estua duhezkuntza-prozesuarekin eta irakaskuntzarekin.Tutoretza ez da bakarrik egiten, taldean eta era koordinatu batez egin behar den jarduerabaita. Beraz, tutoreak, irakasleak, familiak eta ikastetxe osoak hartu behar du parte.Hezkuntza-jarduera hau talde osoak burutu behar du, ikasleria guztiari dago zuzenduta,eta ikastetxeko talde pedagogikoarekin elkarlanean egin behar da. Curriculumean sartuz: hezkuntza emozionalaren edukiak irakasgai eta hezkuntza-mailaguztietan zeharkatzean datza. Ikasgai guztietako irakasleek aprobetxadezakete, irakasten ari diren bitartean, hezkuntza emozionalarekin erlazionaturiko edukiakeskaintzeko. Ez dugu ahaztu behar hezkuntza emozionala zeharkako gai kontsideratubehar dela. Hezkuntza emozionalaren programa curriculumaren parte izan behar da,unitate didaktiko ezberdinetara egokitutako materialak erabiliz. Hiritarrentzako heziketa: elkarbizitzarako beharrezkoak diren kontzeptu, trebetasuneta jarrerak garatzeko esparru berri honetan, baliagarria izango litzateke konpetentziaemozionalak lantzea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 12. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala11HAUR HEZKUNTZARAKO HEZKUNTZAEMOZIONALAREN PROGRAMAPrograma esaten dugunean, hezkuntza-helburu baliagarriak lortzeko prestatzen den ekintza-plansistematiko eta antolatua esan nahi dugu. Programa bidezko esku-hartzea, berezko esku-hartzeaez den estrategia da, jarraipenik izango ez duena, alegia.PROGRAMAREN FASEAKLehen aipatu bezala, hezkuntza emozionalaren helburuak lortzeko estrategia egokiena programa-ereduada. Jarraian, aipatu programaren faseak aurkeztuko ditugu.1. Testuinguruaren analisia: ingurumen-testuingurua, egitura, formatua (iraupena),baliabideak, irakasleen egoera, ikastetxearen giroa2. Beharrak identifikatzea: hartzaileak, helburuak3. Diseinua: oinarriak, helburuak, edukiak, jarduerak, epeak, hartzaileak, ebaluazio-irizpideakGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.eta kostuak.4. Gauzatzea: jarduerak martxan jartzea. Aldaketa posibleak kontuan hartzea.5. Ebaluazioa: ez da aski balorazioak eskaintzearekin, ebaluazioa oinarrizko alderdietakobat da.Hau dela eta, hezkuntza emozionaleko programa-ereduaren bidezko esku-hartzeak ondorengoalderdi hauek hartu behar ditu kontuan: helburuak, edukiak, metodologia, jarduerak etaebaluazioa. 13. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala12PROGRAMA-EREDUAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.HELBURUAKEDUKIAKMETODOLOGIAEBALUAZIOAPrograma burutzeko, ez da beharrezkoa ondoren azaltzen diren jarduera guztiak burutzea, bainahezitzaileak zazpi aukeratu beharko ditu gutxienez ikasturte berean egiteko, betiere hezkuntza-testuinguruarenbeharrak kontuan hartuz.Programa baten helburua ez da soilik jarduera ezberdinak burutzea, jarduera horien garapenakondoren azaltzen diren helburuetako asko edo guztiak lortzea ahalbidetzea baizik. 14. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala13HELBURUAKHEZKUNTZA EMOZIONALAREN HELBURUAK(Bisquerra, 2000)EDUKIAK Ikaslearen garapen integrala sustatzea. Norbere emozioak hobeto ezagutzea. Besteen emozioak identifikatzea. Norbere emozioak erregulatzeko trebetasuna garatzea. Emozio negatiboen ondorio kaltegarriak ekiditea. Emozio positiboak garatzeko trebetasuna garatzea. Automotibatzeko trebetasuna garatzea.METODOLOGIA Bizitzeko jarrera positiboa izatea. Pertsonarteko harremanak hobetzea. Ongizate pertsonal eta sozialerako bizi-trebetasunak garatzea.HEZKUNTZA EMOZIONALAREN HELBURU ZEHATZAK Estresa, antsietatea eta depresioa ekidin eta kontrolatzeko gaitasuna garatzea. Ongizate subjektiboa bultzatzen duten faktoreen kontzientzia hartzea. Umore-sena garatzea. Epe luzeagoan lor daitezkeen sari handiagoen alde berehalako sariak geroratzekoGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.EBALUAZIOAgaitasuna garatzea. Atsekabeari aurre egiteko estrategiak garatzea. 15. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala14HELBURUAKHEZKUNTZA EMOZIONALARENEDUKIAKEDUKIAK Adimen emozionala. Gure eta besteen emozioen ezagutza. Autoestimua. Automotibazioa.METODOLOGIA Enpatia. Gatazken ebazpena. Bizitzeko trebetasunak. Trebetasun sozialak. Emozioen ulermen eta erregulazioa.EBALUAZIOAESPERO DIREN ONDORIOAK Trebetasun sozial eta pertsonarteko harreman asegarri gehiago izatea. Norbere buruari kalte egiteko pentsamenduak izateko joera gutxitzea, eta autoestimuahanditzea. Indarkeria eta eraso kopurua gutxitzea. Jarrera antisozial edo desegokia gutxitzea. Ikasleak gelatik gutxiago kaleratzea. Emaitza akademikoak hobetzea. Droga-kontsumoan ikasle gutxiago hastea. Ikasleak eskolan, gizartean eta familian hobeto moldatzea. Tristura eta depresioaren sintomak gutxitzea. Antsietatea eta estresa gutxitzea. Janariarekin erlazionaturiko nahasteak gutxitzea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 16. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala15BIZITZEKO ETAONGIZATERAKOTREBETASUNAKKONTZIENTZIAEMOZIONALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.GAIAKHezkuntza emozionalaren jarduera-eremua bi zatitan bana dezakegu: Pertsonabarruko konpetentziak (gizabanakoari dagozkionak):- Kontzientzia emozionala- Erregulazio emozionala- Autonomia emozionala Pertsonarteko konpetentziak (besteekin ditugun harremanei dagozkienak):- Trebetasun sozioemozionalak- Bizitzeko eta ongizaterako trebetasunakBereizketa hau dela eta, jarduerak bost gaitan banatu ditugu. Jarduera bakoitzak bereizaera propioa izan arren, guztiak orokorrean hartu behar dira kontuan, konpetentzia guztiakerlazionatuta baitaude.KONPETENTZIATREBETASUNA EMOZIONALAEMOZIONALAKAUTONOMIAEMOZIONALAERREGULAZIOEMOZIONALA 17. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala16Lehen konpetentzia:kontzientzia emozionalak honako alderdietan erreparatzen laguntzen digu: Zer sentitzen dugun jakitea. Sentitzen ditugun emozioei izena jartzea. Hiztegi emozionala. Besteen emozioak identifikatzea eta horiez kontziente izatea. Norbere egoera emozionalaren kontzientzia hartzea. Emozio guztien esanahia ulertzea eta emozio bakoitzaren abantailak eta desabantailakezagutzea.Bigarren konpetentzia:erregulazio emozionalari esker, emozionalki bortitzak diren emozioei modu egokian aurre egitenlaguntzen diegu, esate baterako: estresa, frustrazioa, nekea, haserrea, ahultasuna, segurtasuneza, poza, ilusioa Erregulazio emozionalerako estrategiak: barne elkarrizketa, lasaitzea, berregituratzekognitiboa, eta abar. Emozio positiboak garatzeko estrategiak. Sentimendu eta bulkaden erregulazioa.Hirugarren konpetentzia:autonomia emozionalak gure buruan konfiantza izaten, autoestimua indartzen, modu positiboanpentsatzen, gure burua motibatzen, erabaki egokiak hartzen eta erantzukizunak modu lasaianhartzen laguntzen digu, baldin eta konpetentzia hori era egokian lantzen badugu. Identitate nozioa, norbere burua ezagutzea (autokontzeptua). Norbere gaitasunak eta mugak positiboki baloratzea.Laugarren konpetentzia:trebetasuna sozioemozionalak. Egoera sozial ezberdinen aurrean sor daitezkeen emoziopositibo zein negatiboak maneiatzeko gai izatea da konpetentzia honen xedea.Konpetentzia honen garapenak honako ondorio hauek ditu: Besteak modu aktibo eta dinamikoan entzutea. Horren bidez besteak garrantzitsusentiaraziko ditugu.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 18. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala17 Kritikak modu konstruktiboan egitea eta hartzea. Besteak ulertzea eta, era berean, besteek uler gaitzaten lortzea. Jokabide asertiboa izatea. Horretarako, egiazaleak izateko prest egongo gara etapentsatzen, sentitzen edota besteen aurrean egiten duguna argi adieraziko dugu. Unean-unean sortzen diren gatazkei zentzuz aurre egitea. Etxekoekin zein lanekoekin harreman onak izatea. Talde-lana egitea eta taldekideak proiektu eta helburu ezberdinetan inplikatzea.Bosgarren konpetentzia:bizitzeko eta ongizaterako trebetasunak. Gizabanako guztion helburua zoriontsu izatea da etahorixe da, hain zuzen, burutzen ditugun ekintza guztien xedea (dimentsio emozionalean, ongizatesubjektiboa delakoa). Konpetentzia honek bizitza osasuntsua eta orekatua izateko baliabideakeskaintzen ditu, bizitzan sor daitezkeen oztopoei aurre egiteko. Denbora, lana edota betebeharrak antolatzeko trebetasunak eta garapen pertsonala etasoziala. Familiartean, eskolan eta gizartean bizitzeko trebetasunak. Bizitzan jarrera positiboa eta errealista izatea (banakako ekintza-planen bidez).Gabriel Garca Mrquezek esaten zuenaren arabera: Jende askok gailurrean bizi nahidu (zoriontsu izan nahi du) baina ez dira konturatzen zoriontasuna aurkitzeko ez dela beharrezkoagailurrera iristea, izan ere, gailurrera igotzen ari garen bitartean sentitu eta bizi behar baituguzoriontasuna.Ondorio gisa esan dezakegu trebetasun jakin batzuk maneiatzen ikasten duguneangara ditzakegula konpetentzia emozionalak. Eta hau, eraginkortasun profesionala eta ongizatepertsonala lortzeko gakoa izan daiteke.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 19. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala18EDUKIAKPROZEDURA METODOLOGIKOAMETODOLOGIAIkuskera konstruktibistatik abiatuz, metodologia orokor eta aktiboa erabiliko dugu edozeintestuinguru eta egoeratan emozioen ezagutza esanguratsu eta funtzionala lortzeko.EBALUAZIOAJarduera gehienak taldeka egingo ditugun arren, praktika batzuk bakarka lantzea gomendatzendugu (lehenengo bakarka, gero talde txikitan eta bukatzeko gela osoan lantzea iruditzen zaiguegokiena). Jarduera bakoitzean jarraitu beharreko prozedura zehaztuta dago. Ondoren azaldukoditugun jarduerak konpetentzia emozionalei dagozkie.Haur hezkuntzarako proposaturiko metodologia adin tarte horretako ikasleen ezaugarriekbaldintzatzen dute:1. Tutorea etengabe dago ikasleekin eta, beraz, pertsona heldu baten irudi iraunkorra izateakprograma burutzea eta emaitza positiboa izatea ahalbidetzen du.2. Jarduerak egiteko tokia eta momentuari dagokionez, hezkuntza etapa honetan malguagoadela esan daiteke. Izan ere, edozein momentu izan daiteke egokia ondoren azalduko ditugunjarduerak egiteko. Era berean, jarduerak behin baino gehiagotan egin daitezke, 3 eta 4 urtekoikasleekin batik bat. Jardueren iraupenari dagokionez, berriz, ikasleek arreta jartzeko etakontzeptuak barneratzeko duten gaitasunaren araberakoa izango da. Hori dela eta, jarduereniraupena laburra izatea gomendatzen dugu, 15 edo 20 minutukoa, alegia.Etapa honetan emozionalak curriculum osoa zeharkatzen du eta ikastetxeko jardueretan etaetxean edo aisiarako lekuetan ere badu eragina. Hori horrela, hezkuntza-etapa honek gainerakoetapen ispilu izan beharko luke, hau da, hezkuntza emozionalak ikastetxeko etapa guztiakzeharkatu beharko lituzke. Dena den, jakina da ondorengo etapetan zailtasun gehiagori aurre eginbehar diegula.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 20. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala19Espazioari dagokionez, berriz, gela, jolastokia edota psikomotrizitate gela erabil ditzakegu, beti erejarduerak eskatzen dituen baldintzak betetzen badituzte.3. Saioaren egitura: ondoren proposatzen dugun egitura beste ikastetxe batzuetan ere erabildezakete. Hala ere, programa burutzeaz arduratzen direnen esku egongo da hori bera erabiltzea.Jarduera bakoitzaren fitxa teknikoa proposatzen dugu. Tresna baliagarri horri esker, denon arteanadostutako gidoi itxia izango dugu oinarritzat. Hona hemen jarduerak egiteko erabilitako fitxateknikoaren adibidea:IZENA ZENBAKIA ETA IDENTIFIKAZIOAHELBURUA/K JARDUERAREN HELBURUAKMETODOLOGIA JARDUERA EGITEKO PROZEDURABALIABIDEA/K JARDUERA EGITEKO BEHAR DEN MATERIALAIRAUPENA JARDUERAK IZANGO DUEN IRAUPENAORIENTAZIOAK JARDUERA EGITEKO TUTOREARI ZUZENDUTAKO ARGIBIDEAK4. Ondorengo bi orrialdeetan jarduerak ikus ahal izango ditugu, koadrotan sailkatuta:GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 21. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala20GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Kontzientzia emozionalaNOR NAIZ NI?Zersentitzendut?Nolakoanaiz?EgunerosentitzenditutemozioezberdinakHobetudezaketNolaikustennautebesteek?HELBURUAK JARDUERAKGure buruaezagutzea etaonartzea etabesteak ulertzeaNire buruadeskribatzen arinaizEguneroko emozioeta sentimenduakonartzea,kontrolatzea eta eraegokian adierazteaEmozioenegunerokoaEguneroko ohiturakbarneratzea,norberegaitasunetankonfiantza izateaHazten arinaizNorbere burua etabesteenaezagutzea, besteengaitasun eta mugakerrespetatzeaAsma ezazunor denEmozioez jabetzea,izena jartzea etabesteek emozioakantzemateaEmozioakasmatuEmozioenbikoteakEmozioen erregulazioaNIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAKHELBURUAK JARDUERAKEgoera bati aurreegiteko gaitasunalantzea, sentitzenditugun emozioakantzematea etakalte egiten digutenemozioakkontrolatzeaAntzezpenakZerbait lortu bainolehenagoitxarotekogaitasuna lantzea,inpultsibotasunakontrolatzea,esfortzuarenhezkuntza lantzeaBonboi-kaxaTriste jartzengaituzten egoerakidentifikatzea, etakalte egiten digutenemozioak era egokibatean bideratzeaNola moldatzennaiz emozioekin?Aulki magikoaTentsioei aurreegiten ikastea,erlaxazio teknikakmenderatzea etairudikapena lantzeaPanpinamugikorraBidaia magikoaSabelarengorabeherakBeharra eta nahiarenarteko aldeaaztertzea, etaemozioak ematendigun informazioaezagutzeaNahi dut/Emozioak behar dutboteretsuakdiraEmozioeklagundu edokalte egitendiguteZer egindezaketemozioeklagunnazaten?EmozioakbideratzenditutLasaitzenikasten arinaizAutonomia emozionalaGUSTUKO DUT NIRE BURUAHELBURUAK JARDUERAKNorbere buruaonartzea, taldebaten partaidesentitzeaErregea edoerregina naizNorbere gaitasun etamugak ezagutzea etaonartzea, mugakhobetzeko aukeragisa ikustea etaesfortzuarengarrantziaz ohartzeaGaitasunaren trenaGustuko ditugunekintzak ezagutzea,iritziak librekiadieraztekogaitasuna izatea,iritzi ezberdinakerrespetatzea etaez esaten ikasteaGogoko dut/ez dutgogokoErabakiakhartzeko ohituralantzea, helburupertsonalakfinkatzea,atsekabeakgainditzen jakiteaOstiralekobileraEguneroko bizitzansortzen diren egoerabaikorrez jabetzea,norbere buruamaitatzea, norberegaitasun eta mugakezagutzeaMomentuhoberenakArduraduna naizBaikorranaizNeureburuankonfiantzadutGai naizNire iritzipropioa dutNikerabakitzendut 22. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala21GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Giza abileziakLAGUN ONA NAIZEntzutendizutUlertzendizutElkarrekinegitenduguHori ez zaitgustatzenNire iritziaeraegokianazaltzendutHELBURUAKBesteek egoera zehatz bateanzer sentitzen duten irudikatzea,besteen emozioen seinaleakinterpretatzen jakiteaBesteekin elkarlanean aritzekogaitasuna lantzea, elkarbanatzeabultzatzea, giza erlazioakaberasteaBatak besteari hitz egin etaentzuteko ohitura sortzea,gatazkak gainditzekoindarkeriaren ordez besteestrategia batzuk erabiltzea,sentitzen duguna beldurrik gabeadierazteaNorbere iritzi eta nahiak besteenaurrean adierazten ikastea,gizartean hobeto bizitzekoarauak errespetatzen ikasteaJARDUERAKBesteekiko errespetua izatea,hitz egiterakoan txandaerrespetatzea, besteek adierazinahi digutena ulertzeaMikrofonoz hitz egitenari garaAurpegiak aztertzen ari garaKidetze planaAdostokiaZer egin dezaket?Gustatzen zaidanaaukeratzen dutBizikidetzaren trenaAmestekoeskubideadutAmetsakhelburubihurtukoditutHasgaitezenOhituraonuragarriengarapenaLaguntzajaso etaematekoohituraHELBURUAKHelburu pertsonalak finkatzenlaguntzea, gauza berriaklortzeko ausardia izatea,norbere buruan konfiantzaizatea, atsekabea sentitu arrenaurrera jarraitzen ikasteaTalde-helburuak finkatzea,kortesiazko esamoldeakerabiltzeko ohitura izatea, gizaerlazioak aberasteaLanaren alderdi positiboak ikustea,esfortzuaren kontzeptuaz jabetzea,elikadura-ohitura osasuntsuakgaratzea, erantzukizunak hartzenikastea, taldean bizitzen ikasteaLaguntza eskatzeko etaemateko ohitura sortzeaJARDUERAKNorbere gaitasunetan konfiantzaizatea, helburu pertsonalakfinkatzen ikastea, helburuaklortzeko motibazioa ez galtzeaGelako ametsen liburuaLortu egin nahi nukeGela atseginaLanerako ohituraTxukuntasun-ohituraOsasunaren inguruko ohiturakLaguntzea eta laguntzaeskatzea gustatzen zaitBizitzeko trebetasunakNIRE HELBURUAK LORTZEN ARI NAIZ 23. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala225. Irudiak eta ipuinak: haur hezkuntzan oso garrantzitsua da hizkuntzaren osagarri gisa irudiakerabiltzea. Etapa honetan, hitzezkoa ez den mintzairak garrantzi handiagoa dauka. Izan ere,ikasleek errazago interpretatzen baitute irakaslearen gorputz-adierazpena eta ahotsaren tonuahitzezko mintzaira baino. Irudiek ikaslearen arreta erakartzen dute eta ideiak erlazionatzenlaguntzen die. Ipuinak ere ezinbesteko material metodologikoa dira etapa honetan. Modu ludikoeta entretenigarrian (ahotsaren tonua, marrazkiak, ahots aldaketak, hitz gabeko mintzaira),ikasleak liluratu egingo dituzten emozio eta mezuak transmitituko dizkie irakasleak alegiazkoprotagonisten bizipenen bidez.6. Familiak: familiaren eta irakaslearen arteko talde-lana oso aberasgarria da, bai familientzat, baiikaslearentzat. Ondoren aurkezten diren jardueratako batzuk lorgarri bihurtzen dute helburu hau.7. Koordinazioa: ezinbestekoa da etapako tutore ezberdinen arteko koordinazioa, bai jarduerenegituraketan, bai jarraipenean eta bai jarduera berrien sorreran ere. Horretarako, komenigarria daeskolako etapa ezberdinen helburu eta jardueren koadro orokorra prestatzea.8. Jardueren hasiera, garapena eta gogoeta. Komenigarria da irakasleak ikasleei jardueraazaltzeko hizkera soil eta garbia erabiltzea. Horretarako, irudiz beteriko kartulinak erabil ditzake,adibidez. Garapenari dagokionez, 3 eta 4 urteko haurrei zaila egingo zaie ziur aski jardueraburutzea, hasieran gutxienez, eta beraz, irakaslearen laguntza ezinbestekoa da. Bestalde,gogoeta jardueraren parte garrantzitsuetarikoa kontsideratzen da; ikasleek jardueraren helburuakbarneratu dituzten eta zein neurritan egin duten neurtzeko helburua du gogoetak.9. Iradokizunak:- Ikasleen arteko entzute aktiboa sustatzea.- Gogoeta eta arrazonamendua bultzatzea.- Gertakari negatiboak antzematea, zuzeneko salaketarik egin gabe.- Gogoeta sustatzeko, ikasleak borobilean jar daitezen bultzatzea, oztopotzat har daitekeenmahaia alde batera utziz.- Helburuak lortzeko egokiak diren jarrerak ahoz baloratzea, eta helburuak lortzendituenean taldeari errefortzu positiboa ematea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 24. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala23- Jardueraren antolaketa: ikasleek banaka ezagutuko dute jarduera. Gero, talde txikitanlanduko dute eta, amaitzeko talde osoarekin landuko dute: partehartze aktiboa sustatzea.- Hezitzailea bitartekaria izan behar da eta, aldi berean, jarduera-ereduak eskaintzen dituetengabe. Haurrek eredu horiek imitatu eta barneratu egingo dituzte. (3 eta 4 urtekohaurrekin, hezitzailea kolaboratzailea izango da, bitartekari baino gehiago).- Komenigarria da bizitzan eta emozioetan oinarrituriko estrategiak erabiltzea: ipuinak,txotxongiloak eta dramatizazioak.- Jardueratan eguneroko bizitzako baliabideak erabiltzea: prentsa, argazkiak, aldizkariakGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 25. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala24METODOLOGIAEBALUAZIOAEbaluazioa, helburuen lorpena zehaztea ahalbidetzen digun balorazio-jarduera da. Ebaluazioakiraunkorra eta prestakuntzazkoa izan beharko luke, eta tresna pedagogiko bihurtuko da.Hezkuntza-programak ebaluatu egin behar dira. Horretarako, jardueren garapen prozesua etaazken emaitza ebaluatu beharko ditugu.Ebaluazioa beharrezkoa da programan jarri ditugun helburuak bete diren frogatzeko. Jarduerahau batzuetan zaila, eztabaidagarria edo kritikagarria suerta daitekeen arren, oso aberasgarriada eta programaren etengabeko hobekuntza sustatzen du, bere analisi, exekuzio eta emaitzarenindargune eta ahulguneak identifikatzen laguntzen baitu.Jakina da emozioak neurtzeak duen zailtasuna, emozioak subjektiboak baitira. Gaur egun osogutxi dira hezkuntza emozionala neurtzeko dauden tresnak. Horietako bat GROParen (2000) CEEdelakoa da (Hezkuntza Emozionalaren Galdeketa).Jarraian, programa honen ebaluaziorako erabiltzen diren tresna kualitatiboak eta erabilgarriak izandaitezkeen beste batzuk aurkeztuko ditugu:Prozedura honen oinarriak Saioen Egunerokoa eta Jardueren emaitzen analisia egitean datza.Horretarako, bi tresna proposatzen ditugu: Egunerokoa, non gertatzen den guztia idatziko den. Kontaketaren bidez, izan direnjarrerak, adierazi diren edukiak eta jarduera bakoitzaren emaitzak (marrazkiak, ipuinak,mozorroak) jasotzen dira. Egunerokoak eskaintzen duena baino espazio gehiagobehar badugu, produktuen argazkia egitea gomendatzen dugu. Galdeketa jarduera bakoitza amaitu ondoren programaren funtzionamenduariburuzko gogoeta eskaintzen digun tresna da. Hobetzeko moduak identifikatzeneta egoera edo zailtasunei aurre egiteko estrategia berriak garatzen laguntzen du.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 26. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala25Galdeketak ebaluazio-adierazle ugari ditu, eta jarduera bakoitzean hartu beharko liratekekontuan: gogobetetze-maila, partehartze-maila, taldearen giroa, komunikazioa-entzuteaeta helburuen lorpen-maila. Gogobetetze-maila: jarduera garatzean taldekideek adierazten dituzten emozioakbehatzea. Berezko adierazpen emozionalak baloratu behar dira, esaterako: irribarrea,aurpegiaren espresioa, zoriona Partehartze-maila: talde txikitan edo talde handian egindako jardueretan ikasle guztiekparte hartzen duten behatzea. Taldearen giroa: ikasleen adierazpen emozionala behatzea. Taldeko jardueretanerrespetua, elkarrizketa, koordinazioa edo erresistentzia, erasoa edo pasibotasunjarduerak antzematen diren behatzea. Komunikazioa eta entzutea: ikasleek helduak eskaintzen dituen jardueren argibideakentzuten dituzten behatzea, taldekideek gogoeta egiten dutenean elkarri entzuten diotenbehatzea, eta jarduera garatzean taldearen komunikazioa eraginkorra den behatzea. Helburuen betetze-maila: jarduera hasi dugunean jarritako helburuak lortu direnbaloratzea.Adierazle hauek baloratzeko, 1etik 10erako eskala erabiliko da. Galdeketa amaitzeko, beste bialderdi kontuan hartzea gomendatzen dugu: Saioaren elementu positiboak eta zailtasunak, eta alderdi hauek hobetzeko erak. Saioaren iritzi subjektiboa.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 27. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala26Jarraian, ebaluazio-galdeketaren adibidea ikus dezakegu:JARDUERA EBALUATZEKO GALDEKETAGogobetetze-mailaPartehartze-mailaKomunikazioaeta entzuteaHelburuenlorpen-maila1 2 3 4 5 6 7 8 9 10ALDERDI POSITIBOAK, ZAILTASUNAK ETA HOBETZEKO ERAKIDATZ EZAZU SAIOARI BURUZKO ZURE IRITZIATaldearengiroaGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 28. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala27GARAPEN EMOZIONALA HAURHEZKUNTZANJaioberriek barre egin, eta nazka eta ondoeza adierazten dute; hilabete bete ondoren, ezustekoa,interesa, alaitasuna eta tristura eta beldurraren seinaleak ere azaltzen dituzte.- Lehen hilabetean, haurrak irribarre edo gogobetetze espresioekin erreakzionatzen dugurasoen tonu emozional eta maitasunaren aurrean.- Laugarren eta zazpigarren hilabete artean, ondoeza sortu dien pertsona edo objektuarizuzendutako angustia espresioak egiten ditu haurrak. Normalean amak erregulatzenditu seme-alabaren espresio emozional horiek, jolasen bidez eta alaitasun, interes edoezustekoa azaltzen duten espresioen bidez, eta beraz, haurrak amaren eredua imitatzendu.- Laugarren eta zazpigarren hilabete artean, haurra gai da espresio emozionalak eta berenesanahi emozionala lotzeko, eta afektuaren bidez erantzun egokia emateko.- Jaioberriak ez du ia beldurrik, baina zortzigarren hilabetetik aurrera beldurra handituegiten da. Izan ere, memoriaren egitura garatuagoa du haurrak, eta beraz, aurrez bizitakogertakariekin erlazionatzeko gai da.- Sei hilabete inguru dituenean, haurra gai da bere burua bere inguruko pertsona etaobjektuengandik bereizteko.- Sei eta hamalau hilabete artean, antsietate handia sentitzen du amarengandik urruntzendenean.- Zazpi eta hamabi hilabete artean, haurra ondoeza sortzen dionaz jabetzen hastenda, eta honekin batera, emozio negatiboak erregulatzen dituzten jarrereneraginkortasunak ere gora egiten du. Hurrupaketa eta kulunkada bezalakojarrerak areagotu egiten dira, eta baita estimuluaren urruntzea edo kontsolamenduiturriaren (ama) hurbiltzea ere, nolabaiteko mugikortasuna duenean.- Lehen urtea amaitzear dagoenean, mugimenduaren areagotzeak lau hankatan ibiltzeaedo oinez ibiltzea- emozioak eraginkortasun handiagoz erregulatzeko aukera ematen diohaurrari, estimuluetara hurbildu edo urrundu baitaiteke.- Norbere buruaren kontzientzia garatzean, eta hizkuntza eta gizarte-elkarreraginagaratzean hemezortzi eta hogeita lau hilabete artean- inkontzienteak edo soziomoralakdiren emozioak sortzen dira: lotsa, harrotasuna, inbidia, erruaGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 29. gipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala28- Hemezortzigarren hilabetetik aurrera, bere gogo-aldarteari edo besteen emozioei buruzhitz egiteko gaitasuna du haurrak.- Lehen urtetik aurrera, autokontzientzia garatzen da. Haurrak kontsolatzeko jarrerakadierazten dizkio triste dagoen pertsonari. Garapen kognitiboaren eta hizkuntzarengarapenari esker, jarrera enpatiko hauek gero eta konplexuagoak bihurtzen dira. Ahozkohizkuntzak jolas sinbolikoa ahalbidetzen du.- Ulermen emozionalaren garapenak norbere kontzientzia garatzea ahalbidetzen du;honek, garapen sozialarekin batera hemezortzi eta hogeita lau hilabete artean-,emozio soziomoral edo autokontzienteak bultzatuko ditu. Epe honetan haurrak, emozioaksentitu eta adierazteaz gain, bere egoera emozionalak interpretatu eta ebaluatzekogaitasuna du, eta beraz, bere jarrerak sustatzen dituzten alderdiak balora ditzake.- Normalean haserrea bi hilabete ingururekin agertu arren, zazpi eta hemeretzi hilabeteartean antzematen da intentsitate handienarekin. Epe honetan, beldur, antsietateeta haserre ezberdinak agertzen dira, ondoeza sortzen duten arrazoiak bereiztekogaitasun handiagoari esker.- Bi urte betetzen dituenean, haurrak bizitza mentalaren eta jarreraren artekoezberdintasunaren ulermen mugatua du.- Hiru edo lau urte inguruan, buruaren funtzionamenduari buruzko ideiak nahiko antolatu eta bereiztuta ditu haurrak, teoria antzekoa duela esan daitekeelarik.AURRETIKO GOGOETAKHezkuntza-berrikuntzarako programa bat martxan jartzeak hainbat ondorio sor ditzake, hala nola:ezustekoak, jarrera negatiboak, gaizkiulertuak horrek guztiak programaren martxan jartzeaeta garapena zaildu dezake. Hori dela eta, zailtasun hauen aurrean erabilgarriak izan daitezkeenestrategiak proposatzen ditugu:- Irakasleei hezkuntza emozionalaren oinarrizko kontzeptuak eskaintzeak erronka handibaten aurrean daudela eta erronka horri aurre egiteko gaitasun gutxi daukatela pentsatzeaksor dakiekeen antsietatea gutxitzen lagun diezaieke. Beste irakasleak eta OrientazioDepartamentuko langileak laguntza handikoak izan daitezke.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 30. haur hezkuntzagipuzkoa ikaskuntza emozionala eta soziala29- Hezkuntza emozionalean parte hartzen duten irakasleak eroso sentitu behar dira emozioezhitz egiterakoan. Irakasle batek hezkuntza emozionalari buruzko zenbait ezagutza eskaintzekogaitasunik ez duela sentitzen duenean, komenigarria da orientatzaile psikopedagogikoa gelanberarekin batera egotea, prozesu honetan lagun diezaion.- Programa hau aplikatzeko, lehenik eta behin testuinguruaren analisia egin behar da, ehentasunaduten beharrak identifikatzeko. Ezinbestekoa da, lan honetan, irakasleek parte hartzea.- Programaren garapenak arrakasta izan dezan, oinarrizkoa da parte hartuko duen langileriarenlankidetza.- Hezkuntza emozionaleko programaren garapena prebentzio ez-zehatzeko estrategia gisaulertu behar da, hau da, gizartean eragina duten arazoei aurre egiteko prebentzio gisa erabildaitezkeen ezaugarri pertsonalak indartzera dago bideratuta: droga-kontsumoa, indarkeria,anorexia- Programaren garapena ez da jolas batzuk burutzea edo errezeta jakin bat; harantzago joanbehar dugu eta programa ikastetxearen beharretara, bertako langileetara eta lortu nahi direnhelburuetara egokitu.- Ondoren aurkezten ditugun jarduerak martxan daude gaur egun eta Hirukide eta Laskorainikastetxeek garatutako hezkuntza emozionaleko programen parte dira. Tutoretzako orduanburutzen ari dira, baina eskola arruntetan ere egin daiteke. Programa batek alderdi ezberdinakdituela gogoratu behar dugu: testuinguruaren analisia, helburuak, aurkezten ditugun jarduerak,aplikazioa eta ebaluazioa.- Programa garatzen ari den bitartean, edozein egunetan gerta daitekeen bezala, zailtasunak,arazoak eta krisiak izango dira, eta aldi berean, alaitasuna eta benetako aurrerapenarenziurtasuna ere sentituko da. Hori dela eta, talde-lana oinarrizkoa izango da, zailtasunei aurreegin eta esperientzia atseginak partekatzen laguntzen duelako.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 31. 5urteGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.adimenhaur hezkuntza2. zikloa 32. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte32GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAAURKIBIDEA1. NOR NAIZ NI? (KONTZIENTZIA EMOZIONALA)1.1. Zer sentitzen dut?1.1.1. Emozioak asmatu1.1.2. Emozioen bikoteak1.2. Nolakoa naiz?1.2.1. Nire burua deskribatzen ari naiz1.3. Egunero sentitzen ditut emozio desberdinak1.3.1. Emozioen egunerokoa1.4. Hobetu dezaket1.4.1. Hazten ari naiz1.5. Nola ikusten naute besteek?1.5.1. Asma ezazu nor den2. NIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK (EMOZIOEN ERREGULAZIOA)2.1. Emozioak boteretsuak dira2.1.1. Nahi dut-behar dut2.2. Emozioek lagundu edo kalte egiten digute2.2.1. Antzezpenak2.3. Zer egin dezaket emozioek lagun nazaten?2.3.1. Bonboi-kaxa2.4. Emozioak bideratzen ditut2.4.1. Nola moldatzen naiz nire emozioekin?2.4.2. Aulki magikoa2.5. Lasaitzen ikasten ari naiz2.5.1. Panpina mugikorra2.5.2. Bidaia magikoa2.5.3. Sabelaren gorabeherak3. GUSTUKO DUT NIRE BURUA (AUTONOMIA EMOZIONALA)3.1. Baikorra naiz3.1.1. Momentu hoberenak3.1.2. Arduraduna naiz3.2. Neure buruan konfiantza dut3.2.1. Erregea edo erregina naiz3.3. Gai naiz3.3.1. Gaitasunaren trena3.4. Nire iritzi propioa dut3.4.1. Gogoko dut-ez dut gogoko3.5. Nik erabakitzen dut3.5.1. Ostiraleko bileraGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.35 orr.37 orr.39 orr.41 orr.43 orr.45 orr.47 orr.49 orr.51 orr.53 orr.55 orr.57 orr.59 orr.61 orr.63 orr.65 orr.67 orr.69 orr.71 orr.73 orr. 33. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte33GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA4. LAGUN ONA NAIZ (GIZA ABILEZIAK)GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.4.1. Entzuten dizut4.1.1. Mikrofonoz hitz egiten ari gara4.2. Ulertzen dizut4.2.1. Aurpegiak aztertzen ari gara4.3. Elkarrekin egiten dugu4.3.1. Kidetze plana4.4. Hori ez zait gustatzen4.4.1. Adostokia4.4.2. Zer egin dezaket?4.5. Nire iritzia era egokian azaltzen dut4.5.1. Gustatzen zaidana aukeratzen dut4.5.2. Bizikidetzaren trena5. NIRE HEL BURUAK LORTZEN ARI NAIZ (BIZITZEKO TREBETASUNAK)5.1. Amesteko eskubidea dut5.1.1. Gelako ametsen liburua5.2. Ametsak helburu bihurtuko ditut5.2.1. Lortu nahi nuke5.3. Has gaitezen5.3.1.Gela atsegina5.4. Ohitura onuragarrien garapena5.4.1. Lanerako ohituraa) Langilea naiz5.4.2. Txukuntasun-ohituraa) Txukuna izateak lagundu egiten dit5.4.3. Osasunaren inguruko ohituraka) Sagar bat egunero, medikutan gutxiagob) Hamaiketako osasuntsua5.5. Laguntza jaso eta emateko ohitura5.5.1. Laguntzea eta laguntza eskatzea gustatzen zait.GEHIGARRIA: IPUINAKTxakiren bidaiaKatagorriak laguntza behar dut75 orr.77 orr.79 orr.81 orr.83 orr.85 orr.87 orr.89 orr.91 orr.95 orr.99 orr.101 orr.105 orr.109 orr.111 orr.113 orr.117 orr. 34. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte34GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 35. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte35GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.1. NOR NAIZ NI?1.1. Zer sentitzen dut?1.1.1. Emozioak asmatuSarreraEmozioei eta sentimenduei izena jartzen badiegu, haurrei hauez jabetzen lagunduko diegu.Aurpegiko keinuak aztertzen ikasten dutenean, sentimendu eta emozioak ezagutzeko gaiizango dira. Honenbestez, gizabanakoen aurpegi eta keinuen atzean zein sentimendudagoen jakingo dugu.Helburuak- Emozioez jabetzea.- Emozioei izena jartzea: poza-tristura-haserrea-beldurra.- Besteen sentimenduak eta emozioak identifikatzea.MetodologiaEtxetik, emozio ezberdinak adierazten dituzten argazkiak ekar ditzaten eskatuko diegu.Argazkiak guztien aurrean erakutsiko ditugu eta denon artean erabakiko dugu zeinemozio adierazten duen argazki bakoitzak, eta baita horren zergatia ere. Emozio bakoitzaadierazteko erabiltzen diren keinuak aztertuko ditugu (begiak, bekainak, ahoa).Poza, tristura, haserrea eta beldurra adierazten duten argazkiak kolore ezberdinetakokartulinetan erantsi eta gelako horman zintzilikatuko ditugu.Baliabideak- Argazkiak.- Kolore ezberdinetako kartulinak.- Guraizeak.- Kola. 36. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte36GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAIraupena- 20 minutuko saio bat argazkiak aztertzeko.- 15 minutuko saioa kartulinetan jartzeko.OrientazioakArgazki multzo bat dugunean hasiko gara jarduera hau egiten.Beste aukera bat:Eguna hasten dugunean, ikasleei nola sentitzen diren galdetuko diegu eta emozioak adieraztendituzten kartulinen azpian jarriko ditugu.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.NOR NAIZ NI?Zer sentitzen dut? 37. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte37GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA1.1.2. Emozioen bikoteakNOR NAIZ NI?Zer sentitzen dut?SarreraEmozioei izenak jartzea norbere eta besteen emozioak ezagutzeko lagungarria izandaiteke.HelburuakUmeen hiztegi emozionala aberastea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Metodologia- Kartetan jolastuko gara (Amona Zaharraren jokoa).- Karta horietan lau emozio islatzen dituzten aurpegiak azalduko dira (poza,tristura, haserrea eta beldurra).- Launaka jarriko dira eta bakoitzari zortzi karta banatuko dizkiogu. Guztira, 32.- Beste karten artean emozioekin zerikusia ez duen karta bat sartuko dugu.- Batak besteari karta bat eskainiko dio eta bi emozio berdinen aurpegiak lortzenbaditu, alde batean utziko ditu.- Kartarik gabe gelditzea lortzen duenak partida irabaziko du.Baliabideak32 karta eta emozionala ez den beste karta bat.IraupenaNorbaitek irabazi arte.OrientazioakEgun bakoitzeko talde bana egin daiteke. Lau emozioen familia osatzea ere beste aukerabat izan daiteke. 38. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte38GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 39. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte39GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANOR NAIZ NI?GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.1.2. Nolakoa naiz?1.2.1. Nire burua deskribatzen ari naizSarreraGure burua ezagutzeak besteak ezagutzea ahalbidetzen digu. Gure burua maitatzeakbesteak maitatzera bultzatzen gaitu.Helburuak- Gure burua ezagutzea eta onartzea.- Gure burua berezia eta bakarra dela ulertzea.- Besteak ezagutzea eta onartzea.MetodologiaIkasle bakoitzak bere buruaren marrazkia egingo du, ahalik eta zehaztasun handienarekin(begien kolorea, ilearen kolorea, altuera).Marrazkia egin ondoren, bere ezaugarri fisikoak azalduko ditu beste ikasleen aurrean.Honez gain, bere buruarekin pozik dauden edo ezaugarriren bat aldatuko luketengaldetuko diegu.Azkenean, ikasleek egindako marrazkiak gelako hormetan itsatsiko ditugu.Baliabideak- Papera- Arkatza eta margoak.Iraupena- Marrazkia egiteko ordu erdiko saio bat.- Ikasle bakoitzak 5-10 minutuko saioa izango du besteen aurrean bere ezaugarriakadierazteko.- Egunero ikasle bat aukeratuko dugu bere buruaren aurkezpena egin dezan (gelakoarduraduna izan daiteke). 40. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte40GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.NOR NAIZ NI?Nolakoa naiz?OrientazioakPertsonen artean dauden ezberdintasun eta berezitasunez hitz egingo dugu ikasleekin. Baitahaurren eta helduen arteko ezberdintasunez ere. 41. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte41GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA1.3. Egunero sentitzen ditut emozioGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.desberdinak1.3.1. Emozioen egunerokoaSarreraUme bati nola sentitzen den maiz galdetzeak bere buruaren ezagutzan laguntzen dio.Honenbestez, emozioak bideratzeko eta kontrolatzeko aukera izango du, desberdinsentitzea bidezkoa dela ikasiz.Helburuak- Egunero azaleratzen diren sentimenduak eta emozioak kontuan izatea.- Emozioak onartzea.- Emozioen zergatia eta kontrola barneratzea.- Emozioak era egokian adieraztea.MetodologiaEmozioen egunerokoa prestatuko dugu.Eguneroko bat izango balitz bezala erabiliko dugu eta elkarrekin aztertuko dugu, bertanagertzen diren emozioak komentatuz.Ikasleak beharra sentitzen duenean, sentitzen duena eta sentimendu hori zerk edo norkbultzatu duen adieraziko du liburuan marrazki baten bidez.Ondoren, marraztu duenari buruz hitz egingo du irakaslearekin.Komenigarria izan daiteke ikasleekin batera emozioei aurre egiteko irtenbideak pentsatzea.Baliabideak- Papera.- Kartulina.- Grapak.- Arkatza eta margoak.NOR NAIZ NI? 42. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte42GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAIraupena- 15 minutuko saioa egunerokoaren eginkizuna azaltzeko.- Ordu erdiko saioa egunerokoa apaintzeko.- Beharra sentitzen dutenean.Orientazioak- Emozioak adierazteko beharra sentitzen dutenean erabiliko dute egunerokoa.- Ikasleek bere apalean gordeko dute egunerokoa.- Egunerokoa osatzen dutenean etxera eramango dute eta gurasoekin batera komentatukodute.Beste aukera bat:Gelako arduradunak bere burua aurkeztuko du, nola sentitzen den eta horren zergatia bereikaskideei adieraziz. Egunero arduradun ezberdina aukeratuko dugu, gela osoak parte har dezan.Honenbestez, bere emozioak adierazten ohituko dira eta besteek ere antzeko emozioak dituztelakonturatuko dira.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.NOR NAIZ NI?Egunero sentitzen ditut emozio desberdinak 43. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte43GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA1.4. Hobetu dezaket1.4.1. Hazten ari naizSarreraGelan, giro lasai eta irekia sortzea beharrezkoa da, norbere gaitasunetan konfiantza izatekoeta sentimendu eta emozioez libreki hitz egiteko.Irakasleak gaitasunak edo mugak hobetzeko aukera dutela azaldu eta horretan bultzatueta lagunduko die.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Eguneroko ohituretan autonomia lortzea.- Ohiturak barneratzea.- Norbere gaitasunetan konfiantza izatea.- Erantzukizun errazak hartzea.MetodologiaFotokopia baten bidez, eguneroko ohiturekin zerikusia duten 4 edo 5 egoera azaldukodizkiegu, (botoiak lotu, bakarrik lo egin, bakarrik jan, garbitasunaren ardura hartu).Taldehandian bakoitzaren autonomiari buruzko gogoeta egingo dugu eta hausnarketa eginondoren, zertan hobetu nahi duten adieraziko dute.Ikasleek askatasun osoz aukeratuko dituzte hobetu nahi dituzten ekintzak.Egoerak margotu eta moztu ondoren, kartulina batean erantsiko dituzte eta ondoanbakoitzak bere izena jarriko du.Baliabideak- Lauzpabost egoera islatzen dituen fotokopia.- Margoak.- Guraizeak.- Kola.- Kartulina handi bat.NOR NAIZ NI? 44. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte44GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAIraupena- 20 minutuko saioa talde handian hitz egiteko.- 20 minutu egoerak margotzeko eta mozteko.Orientazioak- Ez da beharrezkoa ikasle guztiek hobetzeko konpromisoa hartzea. Askatasun osoaemango zaie eta norbaitek hobetzeko asmorik ez badu errespetatu egingo zaio.- Irakasleak, aurrerapen txikiena bada ere, aintzatetsi eta txalotu egingo du.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.NOR NAIZ NI?Hobetu dezaket 45. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte45GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA1.5. Nola ikusten naute besteek?1.5.1. Asma ezazu nor denNOR NAIZ NI?SarreraIkasleek garrantzi handia ematen diote kideen iritzi eta jarrerei. Besteek nola ikustendituzten jakiteak bere burua ezagutzen laguntzen die.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Norbere burua eta besteena ondo ezagutzea.- Besteen gaitasun eta mugak errespetatzea.MetodologiaGelako umeen izenak poltsa batean sartu eta ikasle bakoitzak izen bat aukeratu beharkodu. 5 minutuz, tokatu zaion ikaskidearen ezaugarrietan pentsatuko du haur bakoitzak,eta gelakideei adieraziko dizkie, nor den asma dezaten. Izena asmatzen duen ikasleakegin beharko du berari tokatu zaion pertsonaren ezaugarrien azalpena. Ikasle guztiekaurkezpena egin ondoren amaituko dugu ariketa.Baliabideak- Ikasleen izenak, txartel batzuetan idatzita.- Poltsa bat.IraupenaOrdu beteko saioa.OrientazioakLehenengoan asmatzen ez badute, ezaugarri gehiago pentsatuko ditugu (irakaslearenlaguntzarekin).Kontuan hartu behar da ikasle guztiek parte hartu behar dutela, izenik asmatu ez arren. 46. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte46GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 47. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte47GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA2. NIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK2.1. Emozioak boteretsuak dira2.1.1. Nahi dut-behar dutSarreraEmozioak erabiltzen ikasi behar dugu, baina ez ditugu inolaz ere menderatu behar, horrekemozioak erreprimitzera bultzatuko baikintuzke, eta ez da gure osasun emozionalarentzatbatere ona. Ariketa honetan haurrek, besteen jostailu, arropa edo bestelako gauzak lortuezin badituzte, inbidia eta haserrea sentitzen dute.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Beharra eta nahiaren arteko diferentzia aztertzea.- Emozioak erantzun konstruktibo egoki baterantz gidatzea.- Emozioak ematen digun informazioa ezagutzea.Metodologia- Ikasle bakoitzak zerbait ekarri behar du etxetik: jostailu bat, fruta bat, liburu bat,arropa- Haurrei sagarra eta jostailua erakutsiko diegu. Bi gauzen artean zein behar duteneta zein nahi duten bereizi beharko dute. Gauza batzuk benetan behar ditugulaazalduko diegu: arropa, etxea, janaria eta beste batzuk, berriz, nahi ditugunarren ez ditugu benetan behar: jostailuak, bideoak, gozokiak- Aldizkarietako argazki batzuk hartu eta bi kartulinatan erantsiko ditugu, bateanbeharrak eta bestean nahiak. Ondoren, gelako hormatan kokatuko ditugu.- Haurrek zerbait nahi dutenean eta erosten edo ematen ez dietenean zer sentitzenduten adieraziko dute.- Gero, denon artean ideiak emango ditugu emozio horiek gainditzeko egindezaketenarekin. 48. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte48GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALABaliabideak- Talde handia.- Aldizkariak.- Guraizeak.- Kola.- Bi kartulina.IraupenaOrdu erdiko saioa.NIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAKOrientazioakSentitzen dituzten emozioak errespetatzen (inbidia, haserrea) baina horiei aurre egitekoirtenbidea lortzen lagunduko diegu.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Emozioak boteretsuak dira 49. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte49GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK2.2. Emozioek lagundu edo kalte egiten diguteGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.2.2.1. AntzezpenakSarreraBatzutan ezin dugu emoziorik adierazi. Une edo leku jakin batzuetan, emozio batzukkontrolatu eta eutsi egin behar dira. Emozioen kontrola izateak segurtasun handia emangodigu gure bizitzan.Helburuak- Egoera bati aurre egiteko irtenbideak aurkitzeko gaitasuna lantzea.- Egoera horren aurrean sentitzen dugun emozioa identifikatzea.- Emozio baikorrak eta kaltegarriak bereiztea.- Kalte egiten diguten emozioak kontrolatzea eta hauei irtenbide egokia aurkitzea.Metodologia- Ikasleak binaka jarriko dira eta egoera ezberdinak banatuko dizkiegu (horietakobatzuk errepikatu egingo dira), eta gero gelan antzeztuko dituzte.- Egoera horietan emozioak era batera edo bestera adierazteko aukera izango duteeta egokiena zein den erabaki beharko dute.Adibidez:- Aitor eta bere anai gazteena merkataritza-zentro batean galdu dira. Zer eginbeharko luke Aitorrek egoerari aurre egiteko?- Amaia telebista ikusten ari da etxeko egongelan. Bere arreba bertan sartu etatelebistaren mandoa kendu dio. Zer egingo du Amaiak?- Pablo eta bere izeba film bat ikustera joan dira Donostiara. Filma bukatzeko gutxigelditzen da, baina Pablo aspertuta dago eta bere izebari txisteak kontatzen etaeskolan ikasitako abestiak kantatzen hasi da. Zer egin beharko luke Pablok? 50. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte50GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAKEmozioek lagundu edo kalte egiten digute- Antzerki bat antolatu dugu eskolako gurasoentzat. Andoni eta Mikel oso lotsatiak dira etaez dute antzerkian parte hartu nahi. Zer egingo dute Andoni eta Mikelek?Erantzun guztien artean egokienak aukeratuko ditugu.BaliabideakAntzezteko egoera ezberdinak.IraupenaOrdu erdiko saioa.OrientazioakIrakasleak lagundu egin beharko die egoerak antzeztean. Egoera horien gidoi sinplea ere emanliezaieke ikasleei. Erantzun guztiak errespetatuko dira, baina irakasleak egokienak direnakazpimarratuko ditu.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 51. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte51GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK2.3. Zer egin dezaket emozioek lagun nazaten?GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.2.3.1. Bonboi-kaxaSarreraAdin hauetan ikasleak oso oldarkorrak izaten dira eta asko kostatzen zaie inpultsibotasunamenderatzea. Itxaroteko gaitasuna asko landu behar da haur hezkuntzan. Beraiengustukoak edo beraientzat atsegingarriak diren gauzak lortzeko ahalegina egiten badute,gogobetetze handiagoa lortuko dute.Helburuak- Zerbait lortu baino lehen itxaroteko gaitasuna lantzea.- Inpultsibotasuna kontrolatzea.- Ikasleekin esfortzuaren hezkuntza lantzea.Metodologia- Ikasleak launaka eseriko dira mahai baten inguruan.- Mahai erdian, bonboi kaxa bat edo gustuko duten zerbait jarriko zaie.- Harea-erloju bat hartuko dugu denbora neurtzeko eta bi aukera emango zaizkieikasleei: harea pasa arte itxaronez gero, bi bonboi hartuko dituzte; bestela, bonboibat hartzeko aukera izango dute bakarrik.Baliabideak-Ikasleak, launakako taldetan.-Bonboi kaxa.-Harea-erlojua.Iraupena- 5 minutuko saioa jokoa esplikatzeko.- Talde bakoitzarekin 5 minutuko saioa jarduera egiteko. 52. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte52GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAKZer egin dezaket emozioek lagun nazaten?OrientazioakGarrantzizkoa da oso oldarkorrak diren ikasleek bulkada kontrolatzeak duen ondorioa sari hobeadela frogatzea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 53. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte53GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK2.4. Emozioak bideratzen ditut2.4.1. Nola moldatzen naiz nire emozioekin?(beldurra-tristura-haserrea)SarreraBatzuetan, triste edo haserre sentitzen garenean, kosta egiten zaigu egoera horri aurreegitea. Garrantzizkoa da egoera honetan zer egin dezakegun jakitea eta irtenbide egokiakaurkitzea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Triste jartzen gaituzten egoerak identifikatzea.- Guretzako kaltegarriak diren emozioak era egoki batean bideratzea.Metodologia- Ikasleak lurrean eseriko dira borobil erdi bat osatuz.- Irakasleak istorio bat kontatuko die umeei. Istorio horretan, gelako edo eskolakomaskota agertuko da eta zein egoeratan atsekabetzen den kontatuko digu. Bainaarazo larria du. Maskotak ez daki tristura horri aurre egiteko zer egin. Lagundukonauzue, mesedez? Eskatu die maskotak.- Denon artean, irtenbideak bilatzen lagunduko diogu gure maskotari.- Azkenik, irakasleak, zein egoeratan nahigabetzen diren eta tristura hori gainditzekozer egin dezaketen adieraziko die haurrei. Horretarako, tristura adierazten duenmozorroa jarriko dute aurpegian.- Denon artean, tristurari aurre egiteko baliagarrienak diren aukerak azpimarratukoditugu. 54. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte54GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAKGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Emozioak bideratzen ditutBaliabideak- Talde handia.- Maskota.- Istorioa.- Mozorroak.Iraupena30 minutuko saioa.OrientazioakJarduera bera egingo dugu baina beste emozio batzuk aipatuz: haserrea eta beldurra.Adin hauetan haurrek beldurrak sentitzen dituzte; hori onartzeak eta besteei beldur horiekadierazteak hobeto sentitzen lagunduko die. 55. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte55GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA2.4.2. Aulki magikoaNIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAKSarreraGizabanakook bakarrik eta bakean egoteko beharra sentitzen dugu askotan. Horretarako,komenigarria litzateke gelan lasaitzeko txoko bat prestatzea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Emozio ezkorrak identifikatzea.- Kalte egiten diguten emozioak ondo bideratzea.Metodologia- Txoko berezi bat prestatuko dugu gelan, bakarrik eta lasai egoteko.- Aulki bat, kuxin polit bat eta horman paisai lasai baten posterra jarriko dugu.- Txoko hau pertsona bakar batentzat izango da, gehienez birentzat.- Haserrea edo tristura sentitzen dutenean eta bakarrik egoteko gogoa sentitzendutenean txokora joateko aukera izango dute haurrek.- Txokotik ateratzen direnean, hausnarketa bat egingo dute irakaslearekin batera.Baliabideak- Gela barruko bazter edo txoko bat.- Aulki bat edo bi.- Kuxin bat.- Posterra.Iraupena- Beharra sentitzen dutenean.- Ez diegu utziko txokoan denbora gehiegi egoten.- Gehienez 10 minutuko saioa.Emozioak bideratzen ditut 56. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte56GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAOrientazioakNIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK- Txokoak bata bestearengandik aldenduta egon beharko lirateke.- Bionbo bat edo zokoratzeko zerbait erabili daiteke.- Ikaslea txokotik irteten denean, nola sentitu den eta zergatik adieraziko die beste haurreiedo irakasleari.- Irakasleak txokoaren erabilgarritasuna zehaztu beharko du, ikasleek txokoa jolasa delakontsidera ez dezaten.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Emozioak bideratzen ditut 57. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte57GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK2.5. Lasaitzen ikasten ari naiz2.5.1. Panpina mugikorraSarreraKomenigarria da tentsioari aurre egiteko teknika ezberdinak ezagutzea. Beldurrari,urduritasunari edo blokeatzen gaituzten emozioei aurre egiten ikasi behar dute ikasleek.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Kalte egiten diguten emozioak identifikatzea eta aurre egiteko irtenbide egokiaaurkitzea.- Tentsioei aurre egitea.Metodologia- Ikasleak talde handian oinutsik eta zutik jarriko dira.- Gerritik gora, gorputza trapuzko panpina bat balira bezala utziko dute. Besoak aldebatera eta bestera mugituko dituzte. Gorputza erlaxatuta izango dute.- Gogor hitza entzuten dutenean tente jarriko dira eta gorputza erabat gogortukodute.- Bigun hitza entzuten dutenean trapuzko panpinak bihurtuko dira.BaliabideakGaltzerdiak, oinutsik egoteko.Iraupena10 minutuko saioa.OrientazioakAriketa hau egin ondoren, lurrean etzanda, lasai arnasteko ariketak egingo ditugu. 58. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte58GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 59. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte59GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK2.5.2. Bidaia magikoaLasaitzen ikasten ari naizSarreraIkasleek amets egiteko aukera izango dute eta horrek lasaitu eta erlaxatzeko aukeraemango die. Erlaxatzeko ohitura hartuz gero, umeen kontzentrazioa handitu egingo da etainpultsibotasunari eutsi ahal izango diote.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Ikasleak erlaxazio teknikak menperatzea.- Irudikapena lantzea.Metodologia- Ikasleak etzanda edo eserita egoteko aukera izango dute.- Musika atsegina jarri ondoren, begiak itxi ditzaten eskatuko diegu.- Bidai magiko bat egiteko gonbita luzatuko zaie: zoriontsu egingo dituen tokiraeramango ditu bidaiak.- 5 minutu pasa ondoren, poliki-poliki bidaiatik itzul daitezen eskatuko diegu.- Musika itzali eta begiak irekitzeko eta gorputza mugitzeko eskatuko diegu.- Ikasleak non egon den eta nola sentitu den kontatuko digute.Baliabideak- Psikomotrizitateko gela.- Musika atsegina.Iraupena10 edo 15 minutuko saioa.OrientazioakAhoz adierazteaz gain, bidaia plastikaren bidez ere adieraz daiteke: marrazki baten bidez,pintzelekin margotuz, plastilinaz 60. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte60GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI. 61. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte61GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAK2.5.3. Sabelaren gorabeherakSarreraArnasketa lasai eta abdominala oso egokia da ikasleak mugimendu-jarduerak eginondoren lasai daitezen. Arnasketan pentsatzen dugunean horretan kontzentratuta gaude,eta tentsio eta urduritasunek indarra galtzen dute.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Erlaxatzeko teknika ezberdinak menperatzea.- Kontzentratzeko gaitasuna lantzea.MetodologiaJarduera hau psikomotrizitateko gelan egingo dugu. Ikasleak koltxonetan etzango dira.Esku bat sabel gainean jarriko dute, eta bestea koltxonetan. Musika lasaia jarriko dugu etaarnasa sudurretik hartu eta bota dezaten eskatuko diegu. Haurrek sabelaren eta eskuarenmugimenduan jarriko dute arreta.Baliabideak- Psikomotrizitateko gela.- Koltxonetak edo tatamiak.- Galtzerdiak, oinutsik egoteko, eta arropa erosoa.Iraupena10 minutuko saioa.Lasaitzen ikasten ari naiz 62. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte62GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALANIK BIDERATZEN DITUT NIRE EMOZIOAKOrientazioakGelan ere egin daiteke: oso urduri daudenean edo beraien arreta lortu nahi dugunean.Aulkietan eserita eta besoak mahai gainean jarrita, arnasketa lasaia egingo dute.Beste aukera bat da lurrean eserita jartzea, hankak gurutzatuta, eta eskuak belaun gainean etabizkarra tente dutelarik, arnasketa ariketak egitea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Lasaitzen ikasten ari naiz 63. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte63GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA3. GUSTUKO DUT NIRE BURUAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.3.1. Baikorra naiz3.1.1. Momentu hoberenakSarreraBerez, gizabanakoak baikorrak edo ezkorrak izan gaitezke. Baina gizabanakoak, praktikariesker eta jarrera egokituz, berez duen ezaugarri hori alda dezake. Ikasleekin, egoerabaikorrak azpimarratzeko ohitura sortu behar dugu.Helburuak- Eguneroko bizitzan sortzen diren egoera baikorrez jabetzea.- Pentsamendu ezkorrak baikor bihurtzeko ohitura hartzea.- Pentsamendu baikorrak izateko ohitura hartzea.MetodologiaAsteari amaiera emateko, ostiraleko bilera egingo dugu.- Ikasleak borobilean eseriko dira eta musika atsegina jarriko dugu gelan.- Begiak ixtea, eskuak belaun gainean jartzea eta astiro arnastea eskatuko zaie.- Astean zehar izan dituzten une atseginetan pentsa dezaten eskatuko dieirakasleak.- Banaka-banaka, asteko une onena zein den adieraziko dute, eta aukera horrenzergatia azalduko dute.- Amaitzeko, marrazkia egingo dute momentu onenak marrazteko dutenkoadernotxoan.- Koadernoa gelan osatuko dugu eta haurrek nahi bezala apainduko dute.- Koadernoa bukatzean etxera eramango dute gurasoei erakuts diezaieten. 64. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte64GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALABaliabideak- Talde handia.- Musika atsegina.- Koadernoa.- Arkatza eta margoak.Iraupena- Ostiralero, 20 minutuko saioa beste haurrei une onenak kontatzeko.- Gero, 15 minutuko saioa marrazkia egiteko.Orientazioak- Jarduera hau hiruhilekoan zehar egingo da.- Astean zehar bizitzen dituzten une atseginak ere kontuan hartu eta gogoraraziegingo dizkiegu, ostiraletan horiek ere adieraz ditzaten.- Gero eta zehaztasun handiagoa eskatuko zaie une atsegin hori adieraztean.- Koadernotxoa eskolan bertan egingo dute eta beraiek nahi bezala apainduko dute.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.GUSTUKO DUT NIRE BURUABaikorra naiz 65. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte65GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGUSTUKO DUT NIRE BURUABaikorra naiz3.1.2. Arduraduna naizSarreraAutoestimua duten haurrek erraztasun handiagoa izango dute eguneroko hainbat egoereiaurre egiteko. Geure buruan konfiantza izateak poza eta emozio baikorrak eragitekoahalmena emango digu.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Norbere burua onartzea eta maitatzea.- Zailtasunak gainditzeko konfiantza izatea.- Norbere gaitasunak eta mugak ezagutzea eta onartzea.Metodologia- Egunero, gelak arduradun ezberdina izango du.- Gelakideen zerrendan, pegatina bat jarriko diogu arduraduna den ikaslearenizenari.- Arduradunak eginbehar ezberdinak izango ditu: arbelean eguna idatzi, enkarguakegin, gela jasota egoteaz arduratu, lanak banatu Abantailak ere izango ditu:besteengandik hitz goxoak entzun, goizetan arduradunaren domina jarri, irtetekoorduan ilarako lehena izan, besteei txiste bat edo ipuin bat kontatzeko aukeraizan- Arduradunak bere burua aurkeztuko du eta nola sentitzen den eta zergatikadieraziko die beste ikasleei.- Bere gaitasun propioak adieraziko dizkie beste ikasleei; horrez gain, zer hobetunahiko lukeen azalduko die. Adibidez: trebea naiz marrazten, eta hobeto igeriegitea gustatuko litzaidake.- Ondoren, ikasleek, gelako arduradunari bere alderdi on edo positiboak adierazikodizkiote (bai fisikoak, bai izaerarekin zerikusia dutenak). 66. GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA- Talde handia.- Arduradunaren domina.- Gelakideen zerrenda.- Pegatina bat.Iraupena15 minutuko saioa, goizez.- Ezinbestekoa da haurrei adieraztea arduradunaren zeregina oso berezia eta garrantzitsuadela.- Arduradunari argi utzi behar diogu bere eginbehar eta abantailak zeintzuk diren.- Jarduera hau lehenengo hiruhilabetean egingo da.- Mugak hobetzeko aukera bihurtzen lagunduko diegu haurrei.ARDURADUNAEneko HuarteAmaia BaldaUxue GarinAlfredo AlvarezEkaitz AuzmendiLorea UribeCamino AranzabalHegoa HerradorDiego ZarrabeitiaMikel Huarteadimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte66BaliabideakOrientazioakGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.GUSTUKO DUT NIRE BURUABaikorra naiz 67. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte67GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGUSTUKO DUT NIRE BURUA3.2. Neure buruan konfiantza dut3.2.1. Erregea edo erregina naizSarreraGiro emozional positiboa sortuko dugu gelan, ikasleek konfiantza handiagoa izan dezaten.Ikasleen urtebetetze egunari garrantzi handia emango diogu gelan, eta urteak egiten dituenhaurra gelako protagonista bihurtuko da egun horretan.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Norbere burua onartzea eta maitatzea.- Talde baten partaide sentitzea.Metodologia- Ikasleen urtebetetze egunean koroa bat prestatuko dugu gelan.- Ikasle bakoitzak bere koroa apainduko du nahi bezala.- Ikasleari koroa jarriko diogu buruan eta aurpegia apainduko diogu.- Beste ikasleen aurrean, egun garrantzitsu honetan nola sentitzen den azalduko du,eta urte berrirako dituen ametsen berri emango du.- Urtebetetze eguna ospatzeak dituen alderdi onak ikusaraziko dizkiegu.- Denen artean Zorionak zuri abestuko diogu. Gezurrezko tarta batean kandelakitzaliko ditu eta desira bat eskatzeko aukera izango du haurrak.- Ondoren, ikasle bakoitzak polita edo positiboa den zerbait esango dio urteakbetetzen dituen haurrari.- Koroa egun osoan eramango du buruan, eta eguna bukatzen denean etxeraeramango du.Baliabideak- Kartulinaz egindako koroa.- Guraizeak.- Margoak, errotulagailuak, tenperak- Plastilinaz egindako tarta bat. 68. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte68GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA- Kandelak.- Pospoloak.Iraupena- 15 minutuko saioa eguna hastean.- 15 minutu koroa apaintzeko.OrientazioakGelako egutegian ikasle guztien urtebetetze eguna azpimarratuko dugu eta, hilero, hil horridagozkion urtebetetze egun guztiak errepasatuko ditugu.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.GUSTUKO DUT NIRE BURUANeure buruan konfiantza dut 69. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte69GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGUSTUKO DUT NIRE BURUAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.3.3. Gai naiz3.3.1. Gaitasunaren trenaSarreraGiro emozional positiboa sortuko dugu gelan, ikasleek beren buruan konfiantza handiagoaizan dezaten. Norberak dituen muga eta zailtasunak hobetzeko aukera gisa ikustenlagunduko diegu. Haurrek, euren gaitasunez ohartzen direnean, autonomia gehiagorekinjokatzen dute zailtasunen aurrean. Ni hori egiteko gai naiz pentsatzeak segurtasunhandia ematen die.Helburuak- Norbere gaitasunez ohartzea eta gaitasun horiek ezagutzea.- Norbere mugak ezagutu eta onartzea.- Mugak hobetzeko aukera gisa ikustea.- Esfortzuaren garrantziaz jabetzea.Metodologia- Denon artean, zenbat gauza egiten dakizkigun pentsatuko dugu, eta horri buruzkogogoeta egingo dugu.- Arbelean, egiten dakizkigun jarduerekin erlazionaturiko esaldiak idatziko ditugu.- Ondoren, ikasleek esaldi batzuk aukeratuko dituzte eta esaldi horiek trenarenbagoiak kontsideratuko ditugu.- Hilero, lortu nahi dugun gaitasun bat erantsiko diogu trenari, bagoi berri batenbidez.- Ikastaroan zehar lortu nahi ditugun gaitasunak jarriz, tren luze bat osatuko dugu.Gaitasun horiek jarrerarekin erlazionaturikoak izan daitezke, eta baita egunerokoohiturak edo autonomia gehiago lortzea ere, besteak beste. Adibidez: mesedezeta eskerrik asko hitzak erabiliko ditugu gauzak eskatzeko, txokoa erabiliko duguarazoak konpontzeko, zapatilak lotzen ikasiko dugu psikomotrizitatea bukatu 70. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte70GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAondoren.- 5 urtekoen trena gelako hormetan jarriko dugu.- Goizero, ikasleek trenaren esaldiak irakurriko dituzte.Baliabideak- Kolorezko kartulinak, bagoiak egiteko.- Bagoiak apaintzeko errotulagailuak.- Guraizeak.- Kola.- Arbela.- Arbelerako errotulagailu berezia.Iraupena- 30 minutuko saioa ariketa egiteko.- 5 minutuko saioa esaldiak irakurtzeko.OrientazioakSarritan, haurrak ez dira ohartzen egiten dakizkiten gauza guztiez, eta beraz, komenigarria dahori ikusaraztea eta ariketa horretan laguntza eskaintzea. Hasieran, eskolako ekintzak edo kirolakbesterik ez dituzte aipatuko. Baina garrantzitsua da jarrera eta ohitura baikorrez ere ohartzea.Haurrei ikusaraziko diegu gizabanako guztiek alderdi positibo asko dituztela eta horiek ezagutueta aintzatetsi behar direla.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.GUSTUKO DUT NIRE BURUAGai naiz 71. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte71GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA3.4. Nire iritzi propioa dut3.4.1. Gogoko dut-ez dut gogokoGUSTUKO DUT NIRE BURUASarreraAutoestimua duten haurrak gustura sentitzen dira euren buruarekin, eta baita ingurukoekinere. Haurrak libre sentitzen dira beren buruarekin eta atsegin ez dituzten gauzak besteeiadierazteko gai dira, besteekin bat ez etorri arren. Garrantzizkoa da gustuko dituzten edoez dituzten ekintzak zeintzuk diren argi izatea, eta gure emozioentzat ekintza horiek aurreraeramateak zein eragin duen jakitea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Bakoitzak gustuko dituen edo ez dituen ekintzak argi izatea.- Beste ikasleei iritzi propioak libreki adierazteko gaitasuna izatea.- Ikasleen iritzi ezberdinak errespetatzea (ez dugu denok iritzi bera izan behar).- Ez esaten ikastea eta ezetzaren alderdi positiboez ohartzea.Metodologia- Ikasleei aurpegi bana margotuko zaie eskuetan. Aurpegi bakoitzak emozio batadieraziko digu.- Gustuko dut atala adierazteko, aurpegi alai bat marraztuko dugu.- Ez dut gustuko atala adierazteko, berriz, aurpegi tristea marraztuko dugu.- Talde handian, haur bakoitzak, banaka, eskuak altxatuz, gustuko duena eta ezduena azalduko die besteei.- Gelako ekintzei edo lagunei buruz ere ekintza bera egin daiteke.- Adibidez: gustuko dut abestiak eta dantzak ikastea, eta ez dut gustuko andereoahaserretzea. 72. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte72GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALABaliabideak- Talde handia.- Errotulagailua, emozioen aurpegia margotzeko.IraupenaOrdu erdiko saioa.Orientazioak- Garrantzitsua da ikasleen iritzi eta gustu ezberdinak errespetatzea. Horretarako, gelan giroemozional positiboa sortzea komeni da, ikasleek konfiantza izan dezaten.- Jarduera hau bost urteko ikasleekin egingo da. Txikiagoekin ere egin daiteke, bainakasu honetan irakasleak ekintza ezberdinak aipatuko dizkie eta beraiek esku bat edobestea altxatuko dute.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.GUSTUKO DUT NIRE BURUANire iritzi propioa dut 73. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte73GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA3.5. Nik erabakitzen dut3.5.1. Ostiraleko bileraGUSTUKO DUT NIRE BURUASarreraIkasleei erabakiak hartu eta erantzukizunak izateko gaitasuna azaltzea izango da gurehelburu garrantzitsuena. Txikitandik trebatu behar dugu erabaki errazak hartzekogaitasuna. Baina irakasleari interesatzen zaizkion aukerak azalduko zaizkie soilik.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Ikasleek dituzten gaitasunak azpimarratzea.- Eguneroko bizitzan erabakiak hartzeko ohitura lantzea.- Ikasleei helburu pertsonalak finkatzen laguntzea.- Eguneroko bizitzak sortzen dizkigun atsekabeak gainditzen jakitea.Metodologia- Ostiralero, etxera joan aurretik, bilera txiki bat antolatuko dugu gelan.- Bileraren helburua ikasleen artean piruleta bat banatzea izango da.- Ikasleek, banaka, piruleta nori emango lioketen adieraziko dute, eta baita horrenzergatia ere.- Piruleta emateko arrazoiak bereziak izango dira: gelakideen aurrean txiste batkontatzean lotsa eta urduritasuna gainditu duelako eta ausartu egin delako;bakarrik janzten saiatu delako, biberoia utzi duelako, edo gelakide berri batijangelan lagundu diolako, besteak beste.- Balore ezberdinak azpimarratuko ditugu: autonomia, ausardia, oztopoakgainditzeko gaitasuna, jarrera baikorrak izatea- Norbere izena ere esan daiteke.- Arrazoi guztiak entzun ondoren, denen artean piruleta nori eman erabakiko da. 74. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte74GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALABaliabideak- Talde handia.- Piruleta bat edo gustuko duten beste zerbait.Iraupena15 edo 20 minutuko saioa.Orientazioak- Komenigarria da irakasleak interesatzen zaizkion baloreak azpimarratzea; praktikari esker,haurrak ere konturatu egiten dira balore berezi horiez.- Hasieran, haur bakoitzak bere izena esango du ziur aski, saria lortzeko gogo handiaizango dutelako.- Atsekabea ere sentitzen dute piruleta lortzen ez badute, baina pixkanaka atsekabeagainditzen ikasten dute.- Bigarren fase batean, lagunaren izena esango dute ziur aski, baina zergatia adierazibeharko dute.- Azkenean inpartzialagoak bihurtzen dira eta balore edo jarreretan jartzen dute arreta(propioetan edo besteenetan).- Jarduera oso motibatzailea da ikasleentzat, eta astean zehar ekintza baikorrak bilatzensaiatzen dira praktikan jartzeko.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.GUSTUKO DUT NIRE BURUANik erabakitzen dut 75. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte75GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.4. LAGUN ONA NAIZ4.1. Entzuten dizut4.1.1. Mikrofonoz hitz egiten ari garaSarreraEntzuteko gaitasuna landuz, beste gizabanakoak eta ingurunea ezagutzeko aukeraematen diegu ikasleei. Entzuten ikastea beharrezkoa da gatazkak kudeatzeko.Gatazkenkudeaketa, ideien eta sentimenduen komunikazioan oinarritzen da.Helburuak- Beste haurrekiko errespetua izatea.- Beste haurren ikuspuntuak ezagutu eta errespetatzea.- Hitz egiterakoan txandak errespetatzeko ohitura sortzea.- Beste haurrek adierazi nahi digutena ulertzea.Metodologia- Gelan mikrofono bat egingo dugu. Horretarako, makila bat eta plastilinaz egindakobolatxo bat egingo ditugu.- Goizero, borobilean eserita, gelako arduradunak bere burua aurkeztuko du etaipuin, abesti, olerki, txiste edo kontakizun txiki bat aurkeztuko die besteei.- Galderak egin nahi badituzte, eskua altxatuz mikrofonoa eskatu beharko dute.Mikrofonorik gabe ezingo da hitz egin.- Haurrei azpimarratuko diegu mikrofonoa hartzen duen pertsonak hitz egitekoisiltasuna behar duela, eta adi egon daitezen eskatuko diegu.- Beste aukera bat da astelehenetan, aste bukaeran zer egin duten eta nola sentitudiren kontatzea. Horretarako, txanda errespetatuz, mikrofonoa eskuz esku pasakodugu. 76. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte76GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA- Ikasleen arteko elkarrizketak egitea izango da beste aukera bat. Ikasle bakoitzakarduradunari egingo dion galdera bat pentsatuko du. Irakasleak ideiak emangoditu: lagun minena zein den, gustukoen duten jakia zein den, aiton- amonen izena zeindenBaliabideakMakila bat eta plastilina, mikrofonoa egiteko.Iraupena20 minutuko saioak.OrientazioakPertsona batek hitz egitean entzuteak eta isilik egoteak duen garrantzia balioztatu egin behar da.Haurrei asko kostatzen zaie txanda errespetatzea eta isilik egotea.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.LAGUN ONA NAIZEntzuten dizut 77. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte77GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALALAGUN ONA NAIZGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.4.2. Ulertzen dizut4.2.1. Aurpegiak aztertzen ari garaSarreraBesteen emozioen seinaleak interpretatzearekin du zerikusia. Beraien egoera emozionalezohartzea, egoera horiek ulertzea eta besteekiko enpatia lortzea da eskolan landu behardena.Helburuak- Beste haurrek egoera zehatz batean zer sentitzen duten irudikatzea.- Beste haurren emozioen seinaleak interpretatzeko gaitasuna lantzea.- Aurpegiko keinuak aztertuz, beste haurren emozioak eta sentimenduakezagutzea.Metodologia- Gelan lantzen ari garen unitate didaktikoaren ipuinetan eta muraletan, pertsonaiekdituzten aurpegien keinuak aztertuko ditugu, sentitzen ari diren emozioakasmatzeko.- Pertsonaia horrek pentsatzen eta sentitzen duena aztertuko dugu, eta sentitzenduen horren zergatia azalduko dugu.- Horri buruz hitz egin eta imitatu egingo dugu.- Ikasleei egoera horri aurre egiteko zer egin daitekeen galdetuko diegu etairakasleak aukera egokienak azpimarratuko ditu.Baliabideak- Ipuinak.- Muralak.- Talde handia. 78. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte78GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.LAGUN ONA NAIZUlertzen dizutIraupena30 minutuko saioa.OrientazioakUnitate didaktikoaren ipuina ondo landuta dugunean izango da jarduera hau egiteko momentuegokia. Ipuina ondo ezagutu beharko dute pertsonaien egoera emozionalak aztertu etaasmatzeko. 79. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte79GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA4.3. Elkarrekin egiten duguLAGUN ONA NAIZGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.4.3. Kidetze planaSarreraBi pertsonen arteko lankidetzak esan nahi du eguneroko bizitzan sortzen direngatazka, kezka, zalantza eta pozak bien artean elkarbanatzea eta sortzen diren arazoeikonponbidea aurkitzen laguntzea. Egoera emozionalak bata bestearekin konpartitzea etaikasketetan sortzen diren zalantzekin ere laguntzea.Helburuak- Besteekin elkarlanean aritzeko eta laguntzeko gaitasuna lantzea.- Ikasleen arteko elkarbanatzea bultzatzea.- Giza erlazioak aberastea.Metodologia- Astero gelako bi ikasle kidetuko dira. Irakasleak aukeratuko ditu bi pertsonahoriek.- Kidetu diren ikasleek medaila bat eramango dute, beren bikotea den pertsonarenargazkiarekin.- Aste horretan elkarrekin eseriko dira gelan, irteeran, autobusean, ilaran, eta abar.- Gelan edo jolastokian sortzen diren haserre edo kezkak bien artean konpontzensaiatuko dira eta bestela andereoarengana joango dira laguntza bila.- Gelako gaien inguruan sortzen diren zalantzekin, batak besteari laguntza emangodio.- Ostiraletan bilera bat egingo dugu eta, bertan, astean zehar nola sentitu direneta batak besteari zertan lagundu dion azalduko dute. Hobetzeko gauzak erekomentatuko dira. 80. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte80GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAIraupena- Hirugarren hiruhilekoan egingo dugu.- Hiruhileko batean zehar.BaliabideakMedaila egiteko: ikasleen argazkiak, kartulina, plastifikatzailea eta haria.OrientazioakLehenengo aldiz egiten dugunean, irakasleak aukeratuko du bikotea; bigarrenean, berriz,interesgarria izango litzateke ikasleek berek aukeratzea. Hirugarrenean berriro ere irakasleakaukeratuko du, eta segida hori jarraituko dugu aurreratzean.Irakasleak honako hau galde dezake ikasleek konpromisoa har dezaten: zertan lagun dezakezuzure laguna?GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.LAGUN ONA NAIZElkarrekin egiten dugu 81. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte81GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA4.4. Hori ez zait gustatzenGIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.4.4.1. AdostokiaSarreraUmeen zalantza eta arazoei konponbidea aurkitzeko tresna gisa erabil daiteke. Haurrekjakin behar dute gelan txoko berezi bat dagoela, eta bertan hitz eginez arazoakkonpontzeko aukera izango dutela. Indarkeria erabili beharrean hitzak erabiltzea hobe delaikasiko dute.Helburuak- Batak besteari hitz egin eta entzuteko ohitura sortzea.- Indarkeria erabili beharrean estrategia ezberdinak lantzea.- Txokoa konponbide gisa ikustea.Metodologia- Une lasai eta goxoa aukeratuko dugu gelan.- Txokoa apaintzeko, ikasleak bihotz bat margotu eta erdian bere izena idatziko du.Ikasle guztien bihotzak txoko horretan jarriko ditugu.- Denen artean, hizketan ari diren bi haur marraztu eta horman erantsiko ditugu.- Kartulina erabiliz, belarri bat eta aho bat egingo ditugu, hitz egiteko eta entzutekomomentuak bereizteko.- Gatazkak ebazteko urratsak errepasatuko ditugu denen artean: lasaitu, historiarenbertsioa eman, konpontzeko bideak bilatu, erabaki onena aukeratu- Beharraren arabera, irakaslea bitartekaria izango da. Haurrek ere izan dezaketezeregin hori.IraupenaIkasturte osoan.LAGUN ONA NAIZ 82. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte82GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALABaliabideak- Kartulinak.- Margoak.- Guraizeak.- Bi aulki.OrientazioakHasieran kostatu egiten zaie txokora joatea. Gure eginkizuna izango da gatazka sortzen deneantxokora joateko gonbita luzatzea. Ez ditugu haurrak txokora joatera behartuko, gonbita besterik ezdiegu luzatuko.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.LAGUN ONA NAIZHori ez zait gustatzen 83. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte83GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALA4.4.2. Zer egin dezaket?SarreraEguneroko bizitzan ezinbestekoa da sortzen diren gatazkei irtenbide egokia aurkitzenjakitea. Gatazkei nola aurre egin diezaiekegun irakastea izango da gure helburua. Egoerajakin baten aurrean konponbideak eta irtenbideak bilatzen jakin behar dute haurrek.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.Helburuak- Gatazkak eta egoera ezberdinak gainditzeko estrategiak ikastea.- Giza harremanetan indarkeria ez erabiltzearen garrantzia erakustea.- Sentitzen duguna beldurrik gabe adieraztea.Metodologia- Parkean, gelan eta beste edozein lekutan haurren artean sortzen diren gatazkeiburuzko antzezpenak egingo ditugu.- Ikasleek egoera ezberdinak antzeztuko dituzte binaka edo taldeka: parkean jotzenbazaituzte, hamaiketakoa kentzen badizute, futbolean ostiko bat ematen badizute,bi haurrek jostailu bera aukeratzen badute, zure anaiak telebistaren mandoakentzen badizu..- Egoera hauei aurre egiteko laguntza eskatuko diegu gelako ikasleei.Iraupena30 minutuko saioa.LAGUN ONA NAIZHori ez zait gustatzen 84. adimen emozionala haur hezkuntza2.zikloa 5 urte84GIPUZKOA, IKASKUNTZA emozionala ETA SOZIALAOrientazioak- Aukera guztiak onartuko dira, baina irakasleak egokienak direnak azpimarratuko ditugu.- Indarkeria erabili gabe, egoera hauei nola aurre egin erakutsi behar zaie haurrei.- Haur bakoitzak argi adierazi beharko die besteei egoera horretan zer sentitu dueneta zer ez zaion gustatu, betiere hitz mingarririk erabili gabe eta besteen sentimenduakkontuan hartuz.GIPUZKOAN emozioak: EZAGUTU, IKASI, LANDU, BIZI.LAGUN ONA NAIZHori ez zait gustatzen 85. adimen emozionala haur hez