animaliak elikatzeko substantzia kaltegarriak ... · PDF file eta pikor edo pellets gisa...

Click here to load reader

  • date post

    15-Aug-2020
  • Category

    Documents

  • view

    9
  • download

    0

Embed Size (px)

Transcript of animaliak elikatzeko substantzia kaltegarriak ... · PDF file eta pikor edo pellets gisa...

  • Fundación Vasca para la Seguridad Agroalimentaria

    Nekazaritzako Elikagaien Segurtasunarako Euskal Fundazioa

    kontrolatzeko plangintza

    Animaliak elikatzeko substantzia kaltegarriak

  • sarrera

    00 A

    ni m

    al ia

    k el

    ik at

    ze ko

    su

    bs ta

    nt zi

    a ka

    lt eg

    ar ri

    ak

    ko nt

    ro la

    tz ek

    o pl

    an gi

    nt za

    Pentsuaren ekoizpen-faseetan, hau da, lehengaiak jasotzen direnetik pentsua abeltzainei bidaltzen zaien bitartean, pentsuak kutsa ditzaketen zenbait faktore gerta litezke.

    Jarraian, fase bakoitzean gerta daitezkeen arrisku nagusiak identifikatu eta prebentzio neurriak proposatuko ditugu arrisku horiek ekidin edo/eta kontrolatzeko.

  • Lehengaiak jasotzea

    Prebentzio neurriak

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

    1. f asea

    01

    Normalean kamioetan iristen dira lehengaiak fabrikara. Bi garraio mota bereizten dira:

    Ontziratu gabea: laboreak, taloak eta l i k i d o a k : k o i p e a k , m e l a z a k , antioxidatzaileak eta abar.

    Zakuetan edo “big-bag” direlakoetan: esprai esnea, gazura, zuzentzaileak eta abar.

    Fase honetako arrisku nagusiak lehengaiak kutsatuta egon ahal direlako gertatzen dira. Mota honetakoak izaten dira nagusiki:

    Mikrobiologikoak (Salmonella, E. Coli eta onddoak).

    Mikotoxinak (B1 Aflatoxina, Bomitoxina, Zearalenona, Fuminisinak eta Okratoxinak)

    Lehengaiak jasotzen diren unean bertan kontrolatu. Horrela, honako hauek antzeman daitezke: onddo-kutsadura, intsektuen presentzia, ohikoak ez diren usain eta koloreak, eta beste.

    Isurbidearen sareta egoera onean eduki. Sareta horrek ekidin egiten du lehengaiak biltegiratzeko siloetara elikagaiekin batera etor daitezkeen material kaltegarriak sartzea (harriak, plastikoak eta abar).

    Analisi f isiko-kimiko errazak egin: hezetasuna, tenperatura, NIR bidezko analisi azkarrak.

    Hornitzaileak homologatu: kalitate ziurtagiriak eskatu behar dira, produktuen analisiak, instalazioak bisitatu…

    A ni

    m al

    ia k

    el ik

    at ze

    ko

    su bs

    ta nt

    zi a

    ka lt

    eg ar

    ri ak

    ko

    nt ro

    la tz

    ek o

    pl an

    gi nt

    za

  • Lehengaiak biltegiratzea

    02

    Lehengaiak isurbidean hustu ondoren, biltegiratze siloetara eramaten dira upelen bidez.

    Zakuratutako lehengaiak (mineralak, bitaminak eta abar) palletetan biltegiratzen dira xede horretarako biltegietan.

    Arrisku nagusiak: kutsadura gurutzatua eta mikroorganismoak sortzea.

    Ekoizpen Praktika Egokiak bete.

    Siloak egoera onean mantendu. Hau da, batetik, kondentsazioa ekiditea; eta, bestetik, tenperatura igotzea.

    Ekoizteko, fabrikan lehenik sartu diren lehengaiak erabili (FIFO sistema).

    Biltegiak eta siloak garbitu, kutsadura gurutzatuak ekiditeko.

    Izurriak kontrolatzeko plana eduki.

    A ni

    m al

    ia k

    el ik

    at ze

    ko

    su bs

    ta nt

    zi a

    ka lt

    eg ar

    ri ak

    ko

    nt ro

    la tz

    ek o

    pl an

    gi nt

    za

    2. f asea

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

    Prebentzio neurriak

  • Ehotzea

    03

    Pentsuak egiteko lehengaiek izaten duten lehengo prozesatzea izaten da.

    Errotarekin lortzen da pentsuek granulometria egokia izan dezaten, tamainari zein itxurari dagokionez (nola aurkeztu nahi dugun).

    Lehengaiak 2-10 mm-ra ehotzen dira mailu-erroten bidez. Ehotze tamaina pentsuaren kontsumoaren araberakoa izaten da. Pentsua irin moduan kontsumituko bada, tamaina handi xamarrean ehotzen da; izan ere, irin fina hauts-itxurakoa izaten da eta ez da oso atsegina izaten. Pikordun eran kontsumituko bada, berriz, gehiago ehotzen da pikortatzea errazteko.

    Arrisku nagusia: gorputz arrotzen presentzia.

    Errotaren bahea kontrolatu. Baheak egoera onean egon behar du eta ez die gorputz arrotzei (harri txikiak, substantzia metalikoak…) sartzen utziko.

    A ni

    m al

    ia k

    el ik

    at ze

    ko

    su bs

    ta nt

    zi a

    ka lt

    eg ar

    ri ak

    ko

    nt ro

    la tz

    ek o

    pl an

    gi nt

    za

    3. f asea

    Prebentzio neurriak

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

  • Dosifikatzea

    04

    Etapa honetan nahasketan gehituko den lehengai bakoitza pisatu egiten da, proportzioa egokia izango dela ziurtatzeko.

    Arrisku nagusia: konposatu minoritarioak maila egokian ez gehitzea, hau da, maila egokia baino gehiago edo gutxiago gehitzea.

    Dosifikatzeak eskuz egiten badira, pisatzeko erabiltzen diren ontziak garbitu.

    Elektroiman-gailuak erabili.

    MIN

    MAX A

    ni m

    al ia

    k el

    ik at

    ze ko

    su

    bs ta

    nt zi

    a ka

    lt eg

    ar ri

    ak

    ko nt

    ro la

    tz ek

    o pl

    an gi

    nt za

    4. f asea

    Prebentzio neurriak

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

  • Nahastea

    05

    Prozesu hau ezinbestekoa da pentsu konposatuak egiteko.

    P e n t s u a o s a t z e n d u t e n l e h e n g a i a k homogeneizatzea helburu duen egokitzapena da.

    Ehotako eta partzialki aurrenahasitako lehengaiak nahasgailuan husten dira. Bertan, 30 segundoren ondoren, lehengai likidoak txertatzen zaizkie eta zuzentzaileak gehitzen zaizkie.

    Osagaiak, normalean, nahasgailu horizontalean nahasten dira 3-5 minutuz.

    Arrisku nagusia: egindako nahasketa homogeneoa ez izatea.

    Gainera, mikrobioen kutsadura gerta liteke, nahasgailuaren hormetan itsatsita geratu diren produktu-hondakinak direla eta.

    Nahasketaren homogeneotasun prozedura gauzatu. Nahasgai luaren bar iaz io koefizientea zein den jakin behar dugu, nahasketa homogeneoa den ala ez jakiteko.

    N a h a s g a i l u a r e n h o r m a k g a r b i t u karrakagailu baten bidez.

    Osagaien bateraezintasunen taula osatu, nahasgailuan kutsadura gurutzaturik gerta ez dadin.

    A ni

    m al

    ia k

    el ik

    at ze

    ko

    su bs

    ta nt

    zi a

    ka lt

    eg ar

    ri ak

    ko

    nt ro

    la tz

    ek o

    pl an

    gi nt

    za

    5. f asea

    Prebentzio neurriak

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

  • Lan-argibideetan zehaztu zein den denbora eta tenperatura egokiena pentsu bakoitza pikortatzeko.

    Pikortatzea

    Pikortatzea prozesu mekanikoa da eta hainbat indarrek bat egiten dute, besteak beste, igurzketak, presioak, estrusioak, bai eta lehengaiaren hainbat ezaugarri eraldatzen duen tenperatura gorakadak, eta pikor edo pellets gisa geratzen diren partikulen metaketak ere.

    Pikorren tamaina erabil itako trokelaren araberakoa izaten da. Pentsuaren norakoaren arabera, trokelaren diametroa 2-10 mm-koa izaten da, eta pentsuaren ibilbidea trokelaren barruan 2,5-5 cm-koa. Ibilbidea zenbat eta luzeagoa izan, orduan eta pikor gogorragoak lortzen dira.

    Nahiz eta fase hau ez dagoen diseinatuta pasteurizazio gisa, asko murrizten du mikrobioen kutsadura.

    Arrisku nagusia: patogenoak bizirik irautea, tratamendu-tenperatura nahikoa izan ez bada.

    06 TC A

    ni m

    al ia

    k el

    ik at

    ze ko

    su

    bs ta

    nt zi

    a ka

    lt eg

    ar ri

    ak

    ko nt

    ro la

    tz ek

    o pl

    an gi

    nt za

    6. f asea

    Prebentzio neurriak

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

  • Hoztea

    07

    Erregistratu pentsuak hozkailuan zenbat denbora egon behar duen eta zenbateko tenperatu behar duen.

    Hozkailuaren zeregina da, pikorta hobeto kontserbatzeko, hezetasuna eta tenperatura murriztea.

    Arrisku nagusia: pentsua berriz kutsatzea hozkailuan kondentsazioa baldin badago.

    A ni

    m al

    ia k

    el ik

    at ze

    ko

    su bs

    ta nt

    zi a

    ka lt

    eg ar

    ri ak

    ko

    nt ro

    la tz

    ek o

    pl an

    gi nt

    za

    7. f asea

    Prebentzio neurriak

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

  • Pentsuak biltegiratzea

    08

    Kontrolatu pentsu- zakuen tenperatura eta hezetasuna biltegian. Pentsua ontziratu gabe biltegiratzen bada, kontrolatu b i l teg iko s i loen tenperatura eta hezetasuna.

    Pentsu konposatua eg in ondoren, s i lo ezberdinetan gorde behar da. Silo bakoitza pentsu mota bakoitzerako izaten da.

    Arrisku nagusia: mikroorganismoak garatzea, pentsua egoki biltegiratzen ez bada.

    A ni

    m al

    ia k

    el ik

    at ze

    ko

    su bs

    ta nt

    zi a

    ka lt

    eg ar

    ri ak

    ko

    nt ro

    la tz

    ek o

    pl an

    gi nt

    za

    8. f asea

    Prebentzio neurriak

    Fase honetako arriskuak

    Azalpena

  • Bezeroari bidaltzea

    09

    Sendagai-pentsuen kamioietan zatitzeak egin (bereizgailu ezberdinak).

    Kamioiak eta u