Lehen sektorea(1)

download Lehen sektorea(1)

of 22

  • date post

    26-Jul-2016
  • Category

    Documents

  • view

    240
  • download

    3

Embed Size (px)

description

Lehen sektoriari buruzko aldizkaria

Transcript of Lehen sektorea(1)

  • 1.SEKTOREA

  • AURKIBIDEA

    1. PORTADA....12. GUK AURKEZTUKO DUGUNAREN IRUDIA....23. GRAFIKOA......34. AURKIBIDEA...45. NORTZUK GARA GU?........................................................56. LEHEN SEKTOREA......67. NEKAZARITZA.......78. NOLA ADATU DA NEKAZARITZA..99. 60KO NEKAZARITZARAKO BIDAIA..10

    10. ABELTZAINTZA..1111. ARRANTZA.....1212. MEATZARITZA..18

  • Nortzuk gara gu?

    Gu La Salle Bilbao ikastetxeko 4.C ko ikasleak gara eta proiektu bat egiten ari gara non guk lehen sektoreari buruz hitz egingo dugu. Gure taldea bost pertsonak osatzen du. Proiektu hau egiteko informazioa bilatu dugu eta bideo batzuk ere egin ditugu gu elkarrizketatu ditugun pertsonei buruz.

    Espero dugu zuen gustukoa izatea!

  • LEHEN SEKTOREA.

    Zer da?

    Natura baliabideak zuzenean erabiltzen dituen ekonomia sektorea da.

    Sektore honetan abeltzaintza, arrantza, meatzaritza eta nekazaritza sartzen dira.

  • Nekazaritza.

    Nekazaritza edo laborantza lurra landuz landareak edo zuhaitzak hazi eta bertatik

    batez ere gizaki zein abereentzako

    elikagaiak (fruituak, barazkiak, zerealak)

    ekoizten dituen hazkuntza-jarduera

    da.

    Nekazaritza paisaiak bere neurrien arabera klasifikatzen dira. Adibidez bere

    neurrien arabera latifundioa edo minidundioa. Hemen. Euskadin minifundioak

    nagusi dira. Hauek lursail txikiz

    osaturiko morfologia mota

    daukate, paisai hau

    ohikoa da Euskal Herriko

    Kantauri Itsasoko isurialdean,

    lehen esan dugun bezala. Min

  • Latifundioak lautadetan eratzen den nekazaritza paisaia da, lursail zabal eta

    lerrozuzenekin. Hauek normalean ez daude

    Euskal Herrian. Latifundioak, adibidez

    Hego Amerikan.

    Nekazaritza paisaiak ere bere mugen

    arabera klasifikatzen dira. Bocage,

    minifundio eta lursail txikiz osaturiko

    morfologia mota da, non lursail txikiak

    zuhaixka edo harrizko murru txikiek mugatzen duten. Beste nekazaritza paisai bat dago, openfield

    izenekoa, lautadetan eratzen den nekazaritza paisaia da, lursail zabal eta

    lerrozuzenekin, gehienetan kontzentrazioa duen herrigune baten inguruan dago.

  • Nola aldatu dan nekazaritza 60ko hamarkadetik?

    60ko hamarkadatik gauza asko aldatu dira, ere nekazaritza. 60ko hamarkadan

    nekazaritza tradizionala zen. Adibidez eskulan ugari zegoen, gaur egun, aldiz,

    eskulan gutxiago erabiltzen

    dute, makinak dituzte eta.

    Hau dela eta, produkzioa gora

    egin zuen. Nekazaritzan lan

    egiten duen jendea ere aldatu

    da, 60ko hamarkadan ia %40

    jendea nekazaritzan lan

    egiten zuen, baina gaur egun %9 baino jende gutxiago lan egiten du.

    Makinak jendea ordeztu zutelakoer, baita

    gazteek beste lan mora batzuk (ia gehienak

    3. sektorearekin erlazioa dute).

  • 60en nekazaritzarako bidaia

    60ek hippien garaia izan zen. Aldaketa sko egon ziren,ere nekazaritzan.

    Adibidez iraultza berdea. 1940eko eta 1970eko hamarkaden artean, eta

    batez ere 1960ko hamarkadatik aurrera, nekazaritzaren ekoizpena asko

    handitu zuen ikerketa, garapen eta teknologia berrikuntzen multzo bat

    izan zen.Iraultza berdea adibidez uzta handiak ematen dituzten zereal

    aldaeren garapenean, ureztatze azpiegituren hedapenaean edo hazi

    hibridoen hedapenean oinarritu zen. Norman Borlaug iraultza honen

    buruzagia izan zen. Iraultza honi esker nekazaritza produkzioa handitu

    zen.

    Uzta handiak ematen dituzten zereal aldaeren garapenean, ureztatze azpiegituren hedapenaean edo hazi hibridoen hedapenean oinarritu zen.

  • Abeltzaintza, entrebista bat BIZKAIA ESNEArekin

    - Nolakoak ziren 60ko hamarkadako teknikak, eta gaur egungoak?Esne-ustiapenetako lan tekniketako desberdintasunik handiena 60ko hamarkadan bitartean eta gaur egun, teknologiak markatuta dago. Lan egiteko modua aldatzen duen faktore gakoa da eta behiaren ardura prozesu guztia aldatzen , lurreko eta jezteko lanaren, baldintzapean jartzen duela erabat. Lan fisikoa gaur egun behar izaten dena eta, beraz, teknikak baino gehiagokoa zen lana eramaten zuten denbora gehiagotan. Jada ezarrita zeuden aurrerapen teknologikoak industria, oraindik ez ziren iristen alorrera eta jendearen gehiengoak teknikak eta erremintak zerabiltzan zaharrak. Esan daiteke 60etako lehen mailako sektorean lan egiteko sasoia hurbiltzen zela mendeetakora gehiago atzean gaur egunkora baino.

    - Nolakoak ziren 60ko hamarkadako tresnak, eta gaur egungoak?Lan-teknika desberdinetan bezala, dena aldatzen duen faktorea abeltzaintzaren artean 60etan eta gaur egun teknologia da. Honi esker gaur egun makina dugu elektrikoa lana ematen duela eta lan-teknikak guztiz alda daitezela eragiten du. En la hamarkada 60etako belarra mozten zen eskuz, tresna zaharrekin, laguntzarik gabe bat ere tresna elektrikoa; behientzat janaria eskuz nahasten zen eta jeztea egiten zen ere era berean. Erremintak nekazaritzako eta laneko erreminta tipikoak ziren. Gaur egunean, ordea, abeltzainak traktore bezala erremintak, segalariak, ditu,bazkari-nahasgailuak eta gainerako aparatuak. Eta aldaketa handienen bat ematen da makina jezteko makinak. Azken hauek eboluzionatzen joan dira ere eta orain dute jetzita prozesua perfekziora kontrolatzen duten robotak. Honek guztiak laguntzen du ekoizpena eta produktibitatea handiagoak izan daitezela. Bera denbora gutxiagotan egin daiteke lan egiten dut eta gainera ahalegin fisikoa gutxitzen da.

  • -Ziurtasuna hobetu da?

    Segurtasunak abeltzainarentzat handitu du jada, nahiz eta lan gogorra izaten jarraitu makinek laguntzen dute ahalegin fisikoa erreminta bakarra ez dadila izan. Produktibitatea ere, bera edo barne denbora gutxiagorekiko gehiago gerta daitekeenez gero. Eta azkenik, fidagarritasuna hobetu da ere gaur egun esnea kontrol zorrotzagoetara menderatzen denez gero produktuaren kalitatea eta behien ongizatea ziurtatzen dituztela.

    -60ko hamarkadan abeltzain gehiago zeuden edo gaur egun? Zergatik?

    Gaur egun abeltzain-kopurua 60 urteei buruz jaitsi da. Hala ere, gaur eguna geratzen diren abeltzainak behi gehiago dituzte. Faktore teknologikoak abeltzainak prestatzen ditu behi gehiago eta esnearen prezio baxua (asko igo 60etatik ez duen) izatea eta altuak prezioak ustiapen bat mantentzean (elektrizitatea, pentsatzen dut gasolina...) abeltzainak behartzen dituzte abeltzaintza errentagarria izan dadila nahiko behi izatera edo, nahiz eta, ez defizitarioa, izan. Hauek faktoreek belaunaldi-txandarik ezarekin elkartzen dute. Gazteek ez dute lan egin nahi zelaian eta horrek jaitsiera ekartzen du abeltzain-kopuruan.

  • Arrantza.

    Arrantza lehen sektore ekonomikoan sartutako jarduera da, arrainak eta itsasoko

    beste produktu batzuk harrapatzea helburu duena.

    Baxurako eta alturako arrantza bereizten ohi dira, itsasontziek kostaldetik jarduten

    duten distantziaren arabera. Beste jarduera batzuk ere badaude. Arrantzaleak dira

    ogibide hau duten pertsonak.

    Euskal Herriko portuak eta arrantza motak.

    Euskal Herriko portuak arrantza, kirol edo merkataritzaren jarduerekin lotuta daude.

    Bermeoko portua baxurako arrantza kairik garrantzitsuena da gaur egun euskal

    lurralde osoan. Alturakoari dagokionez, Ondarroakoa da nabarmenena.

    Merkataritza kairik handienak, bestalde, Bilboko portua, Baionakoa eta

    Pasaiakoa dira. Mailago apalago batean Bermeokoa ere aurkitzen da.

  • Bermeoko portua Bizkaiko arrantzaportu bat da, Euskal Herrikogarrantzitsuena dena baxurakoarrantza jarduerari dagokionez, alturako arrantza handienaOndarroakoa izanda.Halaber, Bermeok merkataritza eta kirol-portua ere badauzka.

    Baionako portua Lapurdiko kostaldearen iparraldean dagoen merkataritza portua da, Baiona, Angelu, Tarnose eta Bokale udalerriek partekatzen dutena.Euskal Herriko bigarren porturik garrantzitsuena da, Bilbokoaren atzetik, eta Frantziako bederatzigarrena. Frantziako Itsas Armadak bertan zenbait patruilari ere baditu..

  • Bilboko portua. (Merkataritza) Bilboko portua, Bilboko itsasadarrean hedatzen da, Bilboko Zorrotzaurre auzotik, Zierbenako udalerrira doan tartean. Euskal Herriko porturik garrantzitsuena da, eta Espainiar estatuko laugarrena, urtero izandako kontenedore eta merkantzia trafikoan.

    Ondarroako portua. (Alturakoa) Ondarroako portua Bizkaiko bigarren arrantza kairik garrantzitsuena da Bermeokoaeta gero.Euskal Herri mailan, Ondarroakoa porturik handiena da alturako arrantzari dagokionez. 2004an 43itsasontzi zituen zeregin honetarako eta 12 baxurarako.Artibai ibaia itsasoratzen den tokian kokatuta dago.

  • Baxura

    Bermeo: 80 itsasontzi.

    Hondarribia: 35.

    Getaria: 34.

    Donostia: 19.

    Lekeitio: 17.

    Plentzia: 14.

    Pasaia: 13.

    Ondarroa: 12.

    Santurtzi: 9.

    Orio: 9.

    Zierbena: 8.

    Lemoiz (Armintza): 6.

    Elantxobe: 4.

    Mundaka: 4.

    Mutriku: 3.

    Portugalete: 2.

    Getxo: 1.

    Altura

    Ondarroa: 43 itsasontzi.

    Pasaia: 8 (eta bakailontzi).

    Beste jarduera batzuk

    Bermeo: 21 atunontzi izoztaile.

    Bilbo: 1.

  • Itsasontziak 60ko hamarkadan eta gaur egun.

    Alturako arrantzako 60 hamarkadako itsasontzi bat.

    Ga